Այս տագնապալից օրերում, երբ բոլորս դիմակայում ենք ժամանակի մարտահրավերներին, գեղեցիկի և միասնության պահերն առավել քան երբևէ թանկ են ու նվիրական։ Երախտագիտության խոր զգացումով ենք անդրադառնում այն բացառիկ երեկոյին, որը ևս մեկ անգամ հավաստեց արվեստի աննկուն զորությունը՝ վերասլացության, միավորման և ներշնչանքի աղբյուր դառնալու իր առաքելության մեջ։
Ուրբաթ՝ փետրվարի 27-ին, Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի (AUB) սրահում հանդիսասրահը ականատեսն եղավ վերջին տասնամյակների ամենակախարդական երաժշտական իրադարձություններից մեկին։ « Լույսին, Լույսով » խորագիրը կրող համերգն ավելին էր, քան սոսկ կատարում. այն լուսաշող հանդիպում էր արվեստի և ինքնության, հիշողության և հույսի միջև։ Դա մի գիշեր էր, երբ երաժշտությունը ստացավ սրբազան երանգ, երբ ամեն մի նոտա արտացոլում էր հոգու թրթիռ, և երբ արվեստը հաղթահարեց բեմի սահմանները՝ վերամբարձ հույզեր պարգևելով ներկաներին։
Շուրջ 27 տարվա բացակայությունից հետո Հայաստանի պետական կամերային նվագախումբը վերադարձավ Լիբանան՝ AUB-ի հարկի տակ մեկտեղելով հայ համայնքի ավելի քան 750 անդամների և լիբանանցի երաժշտասերների։ Նրանց ներկայությունն ինքնին կրում էր պատմական և հուզական խորհուրդ՝ վերահաստատելով Լիբանանի և Հայաստանի միջև առկա մշակութային ամուր կապերը, որոնք կերտվել են ավելի քան մեկդարյա ընդհանուր պատմության և գեղարվեստական փոխանակումների միջոցով։
Բրիտանահայ մաեստրո և տենոր Սիփան Օլահի ներշնչված ղեկավարությամբ, նվագախումբը հանդես եկավ բացառիկ նրբագեղությամբ և հուզական խորությամբ։ Բեմում նրան ընկերակցում էին լիբանանահայ անվանի սոպրանո Շողիկ Թորոսյանը և բրիտանահայ տաղանդաշատ դաշնակահարուհի Մարիա Պալազյանը։ Տարիների գործընկերներ և մտերիմ ընկերներ լինելով՝ այս երեք արվեստագետները բազմիցս կիսել են Լոնդոնի և Բեյրութի բեմերը, և նրանց գեղարվեստական ներդաշնակությունն անվիճելի էր։ Նվագախմբի հետ համատեղ նրանք ստեղծեցին մի մթնոլորտ, որն իր մեջ զուգորդում էր վեհությունն ու մտերմիկությունը՝ դառնալով հնչյունի և ոգու անմոռանալի հաղորդություն։
Լիբանանյան հյուրախաղերը, որոնք տեղի ունեցան փետրվարի 26-ից մարտի 1-ը, կազմակերպվել էին Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչության հրավերով և նախաձեռնությամբ՝ համագործակցությամբ Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնի և Լոնդոնի «Քլինգեն» երգչախմբային և մշակութային ասոցիացիայի (KCCA)։ Միջոցառումն իրականացավ լիբանանահայ երեք հարանվանությունների հոգևոր պետերի օրհնությամբ և Պեզիկյան ընտանիքի ազնիվ հովանավորությամբ՝ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության հետ համագործակցությամբ։ Այս հավաքական ջանքն արտացոլում էր ընդհանուր տեսլականը՝ լիբանանյան բեմ վերադարձնել գեղարվեստական կատարելությունն ու մշակութային հպարտությունը։
Համերգից օրեր առաջ՝ փետրվարի 24-ին, նվագախումբն ու մենակատարները հանդես էին եկել Երևանի Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը՝ լեփ-լեցուն դահլիճում, որտեղ ներկա էին դեսպաններ, մշակութային քննադատներ և անվանի երաժիշտներ։ Այդ համերգը հայաստանյան հանդիսատեսին հնարավորություն տվեց ճաշակելու հատուկ լիբանանյան տուրի համար պատրաստված նոր մշակումները։ Սակայն Բեյրութն այն բեմն էր, որտեղ այդ գործերը հնչեցին սփյուռքահայ համայնքի համար, որը երկար էր սպասել նման բարձրակարգ կատարման։
Մաեստրո Սիփան Օլահի կողմից խնամքով ընտրված ծրագիրը նրբագեղորեն համադրում էր հայկական և համաշխարհային երաժշտացանկը։ Նվագախումբը կատարեց Է. Միրզոյանի «Տոնական վալսը», Ռ. Ամիրխանյանի «Տղամարդիկ» ֆիլմի երաժշտությունը և Ա. Բաբաջանյանի քնարական «Նոկտյուրնը»՝ Մարիա Պալազյանի դաշնամուրային նվագակցությամբ։ Հատկապես տպավորիչ էին Ա. Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետից «Ադաջիոն» և «Դիմակահանդեսի» «Վալսը», որոնք շողում էին հուզական խորությամբ։
Օպերային փայլը շարունակվեց սոպրանո Շողիկ Թորոսյանի և տենորՍիփան Օլահի կատարումներով. հնչեցին Արդիտիի, Լեհարի, Տիգրանյանի, Պուչինիի, Էնդրյու Լլոյդ Ուեբերի և Ջերոմ Քերնի արիաները, ինչպես նաև Սարյանի, Ալեսի, Ալյաբյեւի և Ազնավուրի ռոմանսները։ Հայրենասիրական և քնարական երգերը, ինչպիսիք են Կ. Պետրոսյանի «Հայաստանը» և Ա. Այվազյանի «Երևանը», հանդիսատեսին հոգեպես տեղափոխեցին հայրենիք՝ արթնացնելով հպարտության և կարոտի զգացումներ։
Երեկոն իր գագաթնակետին հասավ հզոր դուետներով, այդ թվում՝ Լեհարի «Lippen Schweigen», Ազնավուրի «Քեզ համար, Հայաստան» և Հովհաննիսյանի «Էրեբունի-Երևան» ստեղծագործություններով։ Երկու կախարդական ձայների միախառնումը նվագախմբի ներդաշնակության և դաշնամուրի հարուստ ակորդների հետ հանդիսատեսին պահեց հուզական բարձրակետում։ Համերգը եզրափակվեց Գաբրիել Երանյանի սիրված «Կիլիկիա» երգով՝ կատարված մենակատարների, նվագախմբի և ոտնկայս ունկնդրող ավելի քան 750 ձայների միասնությամբ. դա միասնության և հավաքական հույսի ցնցող պահ էր։
Նախքան վերջին ծափահարությունները, Համազգային Լիբանանը երախտագիտության գիր հանձնեց պրն. Ալեքո Պեզիկյանին՝ հայ արվեստի և երաժշտության հանդեպ ունեցած նվիրումի և տեսլականի համար։ Համերգը նվիրված էր նաև նրա հանգուցյալ տիկնոջ՝ Անի Պեզիկյանի պայծառ հիշատակին, ինչն առավել անձնական և սրտառուչ երանգ հաղորդեց երեկոյին։
Միջոցառմանը ներկա էին խորհրդարանի անդամներ, Լիբանանի մշակույթի նախարարության ներկայացուցիչներ, դիվանագետներ ԱՄՆ-ից, Ֆինլանդիայից և Հայաստանից, հոգևոր հայրեր և քաղաքական ու մշակութային գործիչներ։ Համերգն ամբողջությամբ ձայնագրվել է լիբանանյան MTV Պետական հեռուստաընկերության կողմից և կհեռարձակվի միլիոնավոր մարդկանց համար՝ էլ ավելի հանրայնացնելով հայկական դասական երաժշտությունը։
Կատարումից հետո հաջորդող օրերին նվագախումբը ստացավ բազմաթիվ հրավերներ և համագործակցության առաջարկներ Լիբանանում և արտերկրում, ինչը վկայում է, որ այս գիշերվա ազդեցությունը դուրս է գալիս մեկ համերգասրահի սահմաններից։
Այս երեկոն հիշեցրեց մեզ, որ արվեստն ունի ուժ՝ միավորելու մեզ, երբ դրա կարիքն ամենից շատն ունենք։
Կան երեկոներ, որոնք զվարճացնում են մեզ։ Կան երեկոներ, որոնք հուզում են մեզ։ Եվ կան երեկոներ, որոնք մնում են մեզ հետ հավերժ։
Երբ մշակույթը պահպանվում և ներկայացվում է նման պատվախնդրությամբ, այն անում է ավելին, քան պարզապես հիացնելը. այն ազնվացնում է հոգին։ Եվ այդպիսով՝ այն դառնում է հավիտենական։
orer.eu
