Ամեն ինչը շատ հստակ բացատրություն ունի և ինձ համար առնվազն չափանիշներն են նաև որոշակի։ Այս մասին NEWS.am-ի հետ զրույցում ասաց ՄԻԵԴ-ում հայ գերիների շահերի պաշտպան, փաստաբան Սիրանուշ Սահակյանը՝ անդրադառնալով այսօր Ադրբեջանի կողմից 4 գերիների ազատ արձակմանը, որի դիմաց ազատ արձակվեցին Հայաստանում ցմահ ազատազրկված սիրացի 2 վարձկանները։
«Դեռևս 2025 թվականի աշնանը սիրիական և թուրքական շրջանակի որոշ խմբեր, որոնք ունեն ազդեցիկություն և իշխանություն, սկսեցին հետաքրքրություն ցուցաբերել վարձկանների նկատմամբ։ Նրանք օգտակար պիտանի անձինք են, որոնք դեռևս առաքելությունն են իրականացնելու, և այս խնդիրը կարևոր էր լուծել։ Եվ այդ փուլում լավագույն եղանակը հենց Ադրբեջանի միջոցով հայ պատանդների դիմաց ազատ արձակման ապահովումն էր։ Բանակցությունները սկսեցին, մենք նույնիսկ դրա մասին հանդես եկանք որոշակի հայտարարություններով, ինտերվյուներով։ Իհարկե ողջունում ենք ցանկացած քայլ, որն ապահովում է հայ պատանդների վերադարձը, բայց կարևորում ենք, որ համարժեք լինեն և որոշակի հետաքրքրություն, արժեք ներկայացնող անձանց ազատ արձակումը ապահովի անմեղ, ապօրինաբար պահվող մեծաթիվ հայերի վերադարձ, որպեսզի գոնե այս գործարքներում մի փոքր արդարացիություն լինի և հայկական կողմը չունենա բաց թողնված հնարավորություններ։
Հենց այդ հետաքրքրությունն էր, որ ստիպեց գնալ գործարքի։ Ցավոք սրտի երկուսը չորսի դիմաց հարաբերակցությունը դարձավ լուծում, ինչը իմ գնահատմամբ խիստ անհամաչափ է, և եթե Հայաստանի իշխանությունները փորձեն ավելի համակողմանի հետաքննել այս անձանց պահանջարկը, կհասկանան, որ ձեռնտու գործարք չեն կնքել»,–ասաց նա։
Սիրանուշ Սահակյանի խոսքով կա նաև այլ գործոն. «Ադրբեջանում գտնվող հայերը ունեն առողջական խնդիրներ, որոնք ժամանակի ընթացքում սրվում են և ցանկացած հնարավոր վատթարացում հավելյալ պատասխանատվություն է ստեղծելու Ադրբեջանի իշխանությունների համար, ուստի կարծում եմ՝ հենց ադրբեջանական շահը պահանջում է ձերբազատվել այն պատանդներից, որոնք այլևս գործարքների սակարկություն առումով կորցրել են իրենց արժեքը, սակայն մարդու իրավունքների և հետագա պատասխանատվության առումով կարող են սուր դառնալ Ադրբեջանի իշխանությունների գլխին։ Այս երկու գործոնների համադրումն էր, որ ապահովեց հենց այս փուլում չորս հայերի ազատ արձակումը։
Տրամաբանությունը պարզ է, ադրբեջանական կողմը պետք է ազատ արձակեր այն անձանց, ովքեր արդեն իսկ դատապարտված էին և համարվում էին պատիժ կրող։ Այսինքն մենք պետք է բացառեինք 16-ին, որոնց դատավարությունները 15-ին ավարտված է, բայց չկա հրապարակված ակտ և Ռուբեն Վարդանյանին, որի դատավարությունը հետաձգվեց, բայց առաջիկա մեկ-երկու ամսվա ընթացքում եզրափակվելու է։ Դեռևս չդատապարտված անձի ազատ արձակելը ուղղակի ադրբեջանական այս կեղծ դատավարությունների տրամաբանության դեմ կլիներ։
Եթե մենք բացառում ենք 16-ին, մյուս 7–ից ընտրանք են կատարել, և իմ գնահատմամբ Վագիֆ Խաչատրյանին անխուսափելիորեն պետք է ներառեին՝ հաշվի առնելով առողջական սուր վիճակը, և մյուսներին ընտրելիս հաշվի են առել խոցելիությունը։
Կարծում եմ՝ Վիգենին ներառելը որոշակի առումով սիմվոլիկ է և պետք է պարտադրված լիներ Հայաստանի կողմից, հաշվի առնելով, որ Հայաստանը տվել է վարձկանների, իսկ Վիգենի նկատմամբ ներկայացված էին հենց վարձկանության կեղծ մեղադրանքներ»,– հայտարարեց Սիրանուշ Սահակյանը։
Նա նկատեց, որ թեև միակողմանի գործողությունների լուսաբանում է տեղի ունենում, բայց դրա ժամանակագրությունը ուղիղ ապացուցում է այս երկու գործողությունների փոխադարձ կապը. «Այսինքն նույն օրվա դրությամբ մենք ունենում ենք չորս հայերի վերադարձ և ՀՀ իշխանությունները Թուրքիայի միջոցով Սիրիայի կառավարությանն են հանձնում վարձկաններին։ Սա չի կարող լինել պատահականություն, այն ուղղակիորեն բացահայտում է գործարքի կապերը։
Բայց եթե շատ տեսանելի դարձնեին վարձկանների դիմաց հայերի հանձնելը, սա չէր բխի Ադրբեջանի շահերից, որովհետև, եթե Ադրբեջանը հայտարարեր, որ վարձկանների դիմաց է ազատ արձակել, կստացվեր, որ խոստովանում է վարձկանության հանցագործությունը։ Այս ճանապարհով ընդամենը քողարկվում է այդ հանցագործությունը։ Բոլորիս համար հասկանալի և ընկալելի է, որ խնդիրը լուծում է ստացել ոչ թե մարդասիրական տրամաբանության մեջ, այլ գործարքի, ինչը կրկին ապացուցում է, որ գերիների խնդիրը օգտագործվում է պահանջների բավարարում կորզելու համար և գերիներն իրականում պատանդներ են»,– ասաց նա։
Հարցին՝ կա ազդակ, որ մյուսների դեպքում էլ հնարավոր կլինի այս տարվա մեջ ինչ-որ փուլում վերադարձի հարցը լուծել, Սիրանուշ Սահակյանը պատասխանեց. «Մյուսների մասով կարծում եմ՝ դրական հույս կա, իհարկե, մեծ պրոցեսների համատեքստում։ Ես անձամբ լիահույս եմ, որ ամերիկյան կողմը ունի չափից ավելի մեծ ներգրավվածություն խաղաղության համաձայնագրի և այլ հարցերի կարգավորման մասով։ Նրանք ունեն ռեալ հնարավորություններ, լծակներ ներազդելու Ադրբեջանի իշխանությունների վրա, հատկապես մարդասիրական հարցեր լուծելու նպատակով։ Եվ եթե հետաքրքրությունը մեծացնենք և նաև մեծացնենք պատասխանատվությունը գերիների ճակատագրի նկատմամբ, իմ գնահատմամբ այս խնդիրը կարող է շատ արագ կերպով լուծելի լինել ամերիկյան ջանքերի շնորհիվ։
ԱՄՆ ներգրավվածությունը հույս է տալիս, որ խնդիրները լուծում կստանան, և հաշվի առնելով, որ համաձայնագիրը լռում է գերիների վերադարձի մասին, այստեղ կա բարոյաքաղաքական պատասխանատվություն ապահովել՝ այդ հարցի լուծումը որպես սխալության ապահովման նախադրյալ մինչև փաստաթղթերի եզրափակումը։ Մենք այս առումով պատրաստ ենք ակտիվ աշխատանքները շարունակել, որպեսզի նաև նրանց ներգրավվածությամբ այս խնդիրը լուծում ստանա«»,–ասաց նա։
Աղբյուրը՝ NEWS.am
