Հայաստանի ընտրությունները չպետք է վտանգվեն արտաքին միջամտությամբ, և բոլոր մասնակիցների համար հավասար պայմանները կենսական նշանակություն ունեն․ այս մասին հայտարարել է Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (PACE) նախընտրական պատվիրակությունը Երևանում։
Ստրասբուրգ, 13.05.2026 — 2026 թվականի մայիսի 11-12-ը Երևան կատարած երկօրյա այցից հետո Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (PACE) նախընտրական պատվիրակությունը ընդգծել է, որ հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունները պետք է անցկացվեն վախից, արտաքին անհարկի ազդեցությունից և վարչական ռեսուրսների չարաշահումից զերծ միջավայրում։ Պատվիրակությունը մտահոգություն է հայտնել Հայաստանի քաղաքական և տեղեկատվական դաշտի վրա արտաքին միջամտության աճող բարդ և համակարգային բնույթի վերաբերյալ։
Պատվիրակությանը տեղեկացվել է, որ արտաքին միջամտությունն արդեն դուրս է եկել ավանդական ապատեղեկատվության շրջանակներից և այժմ ներառում է ապօրինի քաղաքական ֆինանսավորում, կիբերհարձակումներ, տնտեսական ճնշումներ և ընտրական գործընթացը մանիպուլացնելու ուղղակի փորձեր։ Այս հիբրիդային մեթոդները նպատակ ունեն ոչ միայն ազդել հասարակական կարծիքի վրա, այլև ապահովել Հայաստանի նկատմամբ երկարաժամկետ աշխարհաքաղաքական ազդեցություն։
Պատվիրակությանը ներկայացվել են տեղեկություններ, ըստ որոնց Ռուսաստանի նախագահը Հայաստանի վարչապետին ուղղակիորեն խնդրել է աջակցել Ռուսաստանից հայ սփյուռքի քվեարկությանը, իսկ հիմնական ընդդիմադիր ուժը այդ սփյուռքի ներկայացուցիչներին առաջարկել է ֆինանսական խրախուսումներ՝ Հայաստան գալու և ընտրություններին մասնակցելու համար։
Պատվիրակությունը նշել է, որ նման միջամտությունները շարունակական և փոփոխվող սպառնալիք են, որոնք տարածվում են ընտրական շրջանից շատ ավելի լայն։
Միաժամանակ արձանագրվել է նաև որոշ արևմտյան գործընկերների հայտարարական աջակցությունը իշխող կուսակցությանը։
Պատվիրակությունը ողջունել է Հայաստանի օրենսդրական և կարգավորող մեխանիզմները՝ արտաքին ազդեցություններին հակազդելու համար, սակայն նշել է, որ անհրաժեշտ է ուժեղացնել գործող համակարգերը՝ գաղտնի, համակարգված և սահմաններից դուրս եկող սպառնալիքներին դիմակայելու համար։ Ըստ պատվիրակության՝ անհրաժեշտ է բարձրացնել ինստիտուցիոնալ կարողությունները, բարելավել գերատեսչությունների միջև համագործակցությունը և մեծացնել քաղաքական ֆինանսավորման թափանցիկությունը։
Նախընտրական ընդհանուր իրավիճակի գնահատման ընթացքում պատվիրակությունը մտահոգություն է հայտնել նաև մարդու իրավունքների պաշտպանների, լրագրողների և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների դեմ ուժեղացած ապատեղեկատվական արշավների վերաբերյալ։ «Օտարերկրյա գործակալ» լինելու մեղադրանքները, ըստ նրանց, վնասում են հանրային վստահությանը և սահմանափակում քաղաքացիական տարածքը։
Պատվիրակությունը տեղեկություններ է ստացել համակարգված կեղծ ակտիվությունների և մանիպուլյատիվ սոցիալական մեդիա բովանդակության մասին և հույս հայտնել, որ տեխնոլոգիական ընկերությունները ավելի վճռական քայլեր կձեռնարկեն նման արշավների դեմ։
Մտահոգություն է առաջացրել նաև քաղաքացիական հասարակության, լրագրողների և ընտրությունների դիտորդների նկատմամբ աճող իրավական ճնշումը, այդ թվում՝ հանրային մասնակցությունը սահմանափակող ռազմավարական դատական հայցերը (SLAPPs)։
Այլ խնդիրների թվում նշվել են քաղաքական բևեռացման խորացումը, պետական ինստիտուտների նկատմամբ ցածր վստահությունը և հատկապես երիտասարդների շրջանում քաղաքականության նկատմամբ անտարբերությունը։ Պատվիրակությունը լսել է նաև քարոզարշավի ընթացքում կոշտ հռետորաբանության, վարչական ռեսուրսների չարաշահման, ընտրողների վրա ճնշումների, չկարգավորվող երրորդ կողմերի քարոզչության և ձայների գնման մասին մեղադրանքներ, որոնք երբեմն ներկայացվում են որպես բարեգործություն։
Պատվիրակությունը նշել է նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու աննախադեպ ներգրավվածությունը քաղաքական գործընթացներում։
Ընտրարշավի ֆինանսավորման թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը, հատկապես նվիրատվությունների սահմանաչափերի բարձրացման վերջին օրենսդրական փոփոխություններից հետո, շարունակում են մնալ կարևոր հարցեր։
ԵԽԽՎ-ը շեշտել է, որ ընտրությունների ամբողջականության պաշտպանությունը պահանջում է ազգային իշխանությունների, քաղաքացիական հասարակության, միջազգային գործընկերների և թվային հարթակների համատեղ աշխատանք։ Պատվիրակությունը դրական է գնահատել Հայաստանի իշխանությունների և շահագրգիռ կողմերի համագործակցությունը՝ հաշվի առնելով ընտրությունների կարևորությունը Հայաստանի ժողովրդավարական և աշխարհաքաղաքական ապագայի համար, հատկապես խաղաղության գործընթացների և տարածաշրջանային փոփոխությունների ֆոնին։
Պատվիրակությունը լսել է նաև արդարադատության համակարգում երկակի ստանդարտների վերաբերյալ մեղադրանքներ․ ընդդիմության ներկայացուցիչները դժգոհել են, որ բազմաթիվ քաղաքական գործիչներ և հոգևորականներ գտնվում են քննության տակ կամ տնային կալանքի մեջ։
Այցի ընթացքում պատվիրակությունը հանդիպել է Ազգային ժողովի փոխնախագահի, Հայաստանի ԵԽԽՎ պատվիրակության անդամների, խորհրդարանական և արտախորհրդարանական ուժերի ղեկավարների, արդարադատության փոխնախարարի, հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահի, Տեղեկատվական համակարգերի գործակալության ներկայացուցիչների, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամների, ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ ներկայացուցիչների, դիվանագիտական կորպուսի անդամների, ինչպես նաև լրատվամիջոցների և քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ։
Պատվիրակությունը գնահատել է ԿԸՀ-ի ջանքերը՝ կիբեռանվտանգության ամրապնդման ուղղությամբ։
Մինչ ընտրությունների օրը մնացած կարճ ժամանակահատվածում ԵԽԽՎ-ը կոչ է արել Հայաստանի իշխանություններին ուժեղացնել արտաքին միջամտության դեմ պաշտպանությունը և ապահովել հավասար պայմաններ բոլոր քաղաքական ուժերի համար։ Քաղաքացիական հասարակության կազմակերպություններին էլ խրախուսել է շարունակել ընտրությունների դիտարկման և ժողովրդավարական չափանիշների պաշտպանության իրենց կարևոր գործունեությունը։
ԵԽԽՎ-ը հունիսի 7-ի ընտրություններին կուղարկի ամբողջական դիտորդական առաքելություն՝ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի դիտորդների հետ միասին։
orer.eu
