«Չինական գրականության անթոլոգիա» գրքի շնորհանդեսը Երեւանում

  • 13.05.2023
  • 0
  • 397 Views

Երեւանի թիվ 135 դպրոցում ներկայացվեց «էդիթ Պրինտ» հրատարակչության կողմից լույս ընծայած «Չինական գրականության անթոլոգիա» գիրքը։ Թարգմանիչները Գոհար Աթիկյանն ու Ռոբերտ Ծատուրյանն են։ Նրանք թարգմանությունները իրականացրել են միայն չինարենից։ Գիրքը տպագրվել է Հայաստանում Չինաստանի դեսպանատան աջակցությամբ։ Գրքի պատասխանատու խմբագիրը բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սերգո Երիցյանն է։

Թիվ 135 դպրոցում կայացած հանդիսության ընթացքում հենց աշակերտները ներկայացրին նոր ու ինքնատիպ հրատարակությունը` հայերենով ու չինարենով։ Բեմում հնչում էին չինական գրականության լավագույն նմուշները։ Ավագներն էլ, որոնք աշակերտների հետ դահլիճում էին` ի դեմս Հայաստանում ՉԺՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ֆան Յոնի, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռուբեն Միրզախանյանի,դպրոցի խորհրդի նախագահ Հովհաննես Հովհաննիսյանի, դպրոցի տնօրեն Գարեգին Ներսիսյանի, արժևորեցին գրքի մշակութային ու փոխշփումային արժեքները և բարձր գնահատեցին այն կոնկրետ քայլերը,որոնց արդյունքում ծնունդ են առնում նման հետաքրքիր ու եզակի հրատարակությունները։ Մասնավորապես նշվեց ու ընդգծվեց Սերգո Երիցյանի ջանքերը, որոնց արդյունքում լույս են տեսել չինական գրականության տարբեր գրքեր։

Հետաքրքիր է այս գրքի ստեղծման պատմությունը, որը գրել է Սերգո Երիցյանը.

“ՉԻՆԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՅՈՒՐՕՐԻՆԱԿ ՆԵՐԿԱՊՆԱԿԸ”

֊Այն ժամանակ, երբ Հայաստան եկավ Հայաստանում Չինաս­տանի նոր արտակարգ ու լիազոր դեսպանը, մեր առաջին հան­դիպման ժամանակ խոսեցինք այն գրքերի մասին, որոնք ռուսերենից թարգմանության միջոցով դեսպանատան հետ համա­տեղ վերջին տարիներին հրատարակել էինք։ Դրանք առանձին գրքերի տեսքով էին` չինական հեքիաթներ, առակներ, ասացվածքներ, ասույթներ, առասպելներ, չինական պոեզիա, պատմ­վածքներ, չինական գրականության այլ շերտեր։

6 տարվա ընթացքում այս շարքով հայ ընթերցողին հնարա­վորություն տվեցինք ծանոթանալ չինական գրականությանը, դեռ ավելին՝ բոլոր ուսումական հաստատությունները եւ գրադարաններն ունեցան այդ գրքերը։ Ավագ սերնդի մարդիկ հիշում էին, որ այդպիսի հնարավորություն եղել է խորհրդային տարի­ներին, երբ լույս էին տեսնում դարձյալ թարգմանություններ չի­նարենից,բայց դրանք կատարվում էին ռուսերեն թարգմանությունից։ Դեսպանի հետ հանդիպման ժամանակ խոսք բացվեց ընդհանրապես հայ­ ֊չինական թարգմանչական դպրոց ձեւավո­րելու մասին. այդ ասպարեզում բնագրից թարգմանելու փորձեր են արվում։ Հանդիպման ավարտին ես խոստացա գտնել թարգմանիչների, ովքեր հանձն կառնեն իրենց ուղղակի թարգմանութ­յան միջոցով ստեղծելու հայ­֊չինական առաջին ժողովածուն, որը կթարգմանվի միայն չինարենից։ Չինարեն լեզվի եւ գրականության իմացության սահմաններում, որպես կանոն, խուսափում էին այդ պատասխանատվությունից`միայն չինարենից թարգմանել անթոլոգիա։

Ես գնացի բազմաթիվ փնտրտուքների եւ որոնումերի ճանա­պարհով։ Առաջին համաձայնությունը ստացա Գոհար Աթիկյա­նից եւ Ռոբերտ Ծատուրյանից։ Եղան համաձայնողներ եւ հրա­ ժարվողներ։ Բայց հենց Ռոբերտը՝ Չինաստանից, եւ Գոհարը՝ Երեւանից, մեկ տարվա ընթացքում իրականացրին թարգմա­նության այդ կարեւոր եւ դժվարին գործը։ Այստեղ անհրաժեշտ չեմ համարել որեւէ կերպ խառնվել նյութերի կոնկրետ ընտրությանը, դրանց տեսակային ներկապնակին` ամբողջական ընդգրկման սկզբունքներին, որոնք տեղ կգտնեն անթոլոգիա­֊քրեստոմա­տիայում եւ սկզբունքորեն բխում են նաեւ մեր թարգմանիչների՝ չինական գրականության իմացությունից։ Ժամանակին, երբ օգտագործում էինք ռուսական թարգմանության փորձը, օգտ­վում էինք հայ-­ռուս գրականության մոտեցումներից։ Մեր կանխագուշակումերը ճիշտ դուրս եկան։ Հեքիաթներն ավելի փի­լիսոփայական են եւ որոշ նմանություն ունեն հայկականին։ Սա իրողություն է, որը կարող է ոչ միշտ կարեւորվել թարգմանիչնե­րի համար։

Առաջաբանից երեւում է, որ թարգմանիչներն ունեն գրական ստեղծագործության ընտրության իրենց սկզբունքները, որոնց վստահում ու հավատում են, անկախ նրանից, թե այն ինչ ժանրով է՝ պոեզիա, թե՞ էսսե կամ հեքիաթներ, թե՞ լեգենդներ,կամ պատմ­վածքներ։ Թարգմանիչները ձգտել են ներգրավել չինական գրա­կանության ողջ հարստությունը, որը երեւում է ժողովածուում, մանավանդ, որ ամեն մի հայերեն ստեղծագործությանը հաջորդում է բնագիրը, որին հարկ եղած դեպքում կարող է դիմել ընթեր­ցողը։ Այն հատկապես անհրաժեշտ է նրանց, ովքեր լավ չեն տիրա­պետում չինարենին, որպեսզի համոզվեն, որ բնագրին համապատասխան է։

Թարգմանիչները ներկայաց­նում են թարգմանչական որոշակի սկզբունքներ, որոնք թույլ են տալիս ավելի հասկանալի դարձնել գործընթացը։ Սկզբունքո­րեն մեր թարգմանիչներն իրենց գործունեությամբ արդեն ձեւա­վորում են հայ­֊չինական թարգմանչական դպրոցը, որի առաջին ներկայացուցիչները դարձան Ռոբերտ Ծատուրյանը եւ Գոհար Աթիկյանը՝ արժանապատվորեն մեկ ժողովածուում ներկայաց­նելով չինական գրականության գանձարանը։

Կարծում ենք, որ այս ժողովածուն եւս սիրելի եւ ցանկալի կդառնա հայ ընթերցո­ղի, նաեւ չինական թեքումով դպրոցների համար։ Հիմա նրանք հնարավորություն կունենան զուգահեռաբար միեւնույն ստեղծա­գործությունը կարդալ ե՛ւ չինարենով, ե՛ւ հայերենով՝ համոզվելու իրենց թարգմանության ճշգրտության մեջ։ Իսկ դեսպանը խոս­տացավ, որ անհոգ լինեն. չինական լավագույն գրականությունը կթարգմանվի հայերենով։ Առաջիկայում մենք ներկա ենք լինելու կարեւոր երեւույթի, երբ առաջին անգամ մեր ձեռքում ունենալու ենք չինական գրականության անթոլոգիա­֊քրեստոմատիա, որի ստեղծագործությունները թագմանվել են բացառապես չինարե­նից։ Ես ցանկանում եմ առիթն օգտագործել եւ շնորհակալութ­յուն հայտնել Հայաստանում Չինաստանի արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Ֆան Յոնին՝ ցուցաբերած աջակցության եւ օգնության համար: Եվս մեկ կարեւոր գիրք կդառնա հայ հասարակության, ուսումական հաստատությունների սեփականությունը` ներկա­յայացնելով չինական գրականության լավագույն ստեղծագոր­ծությունները։

Սերգո Երիցյան,

Գրքի պատասխանատու խմբագիր,բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր

orer.eu

Մեր գործընկերները

ՕՐԵՐ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՄՍԱԳԻՐ
Մենք սոց․ ցանցերում