ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
22 սեպտեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Լևոն Աթոյանց. «Կինոն գեղանկար է, էկրանը` կտավն է, իսկ օպերատորը` նկարիչը»

07 ապրիլի, 2018 | 21:00

Վարպետաց դաս մանկավարժականում

Ճանաչված կինոօպերատոր Լևոն Աթոյանցը, ով բոլորել է իր կյանքի 88 տարին, սիրով էր եկել հանդիպման Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետ, այստեղ  պարբերաբար անցկացվող «Վարպետաց դասի» շրջանակներում:

Այս անգամ այն վարում էր բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Սերգո Երիցյանը: Մասնակիցները ֆակուլտետի ուսանողներն էին, ապագա լրագրողները, ռեժիսորները, օպերատորները: Այս անգամվա հյուրը, ավելի քան 30-ից ավելի ֆիլմերի հեղինակ է։

«Հեղնար աղբյուր», «Քաոս», «Խոշոր Շահում», «Մորգանի խնամին», «Զինվորն ու փիղը» և գեղարվեստական այլ ֆիլմեր նկարահանած օպերատորը երանությամբ է հիշում այն մարդկանց, որոնց հետ աշխատել է իր ստեղծագործական գործունեության ավելի քան կես դարի ընթացքում, երբ երբեք չէին մտածում վարձատրության մասին, այլ ստեղծագործության և ֆիլմի ասելիքը ներկայացնելու, որքան էլ դժվար էր նաև այդ տարիներին` գրաքննությունից սկսած և ավարտած փոխհարաբերությունների բարդություններով:

«Հրաշալի  ռեժիսորների և դերասանների հետ էինք աշխատում,-ասում է Լևոն Աթոյանցը,- պարզապես նրանք սովոր էին հաղթահարել ցանկացած խոչընդոտ, եթե կարիք լիներ ուրեմն պետք էր նավթագործարան ստեղծել Երևանի արվարձանում և «Քաոս» ֆիլմը նկարահանել: Այդպիսի ստեղծագործական խմբերում անհնարինը հնարվոր էր դառնում»:

Այդ ստեղծագործական խմբերում շատ կարևոր է նպատակի գիտակցումը և այդ դեպքում շահում էր արվեստը: Միշտ նրանց մեծ պրոֆեսիոնալիզմին  գումարվում էր հնարամտությունը և հաստատակամությունը:

Հետո վարողը` Սերգո Երիցյանը, առաջարկում է դիտել հատվածներ Լևոն Աթոյանցի նկարահանած ֆիլմերից` ներկայացնելով դրանցից յուրաքանչյուրը: Կրկին մեր աչքերի առջև են հառնում հայ կինոյի լավագույն գործերից հատվածներ: Իսկ դիտումից հետո ուսանողները Լևոն Աթոյանցին իրենց հարցերն են ուղղում:

– Հնարավոր կլինի՞ փրկել հայկական կինոն,-հնչում է հարցը:

-Իհարկե, -լինում է պատասխանը,- դա պարզապես անհրաժեշտություն է:

-Ինչպե՞ս,- երկրորդում է մյուս ուսանողը:

-Մեծ անսահման նվիրումով, կինոարտադրության հնարավորությունների վերականգնումով:  Այսօր մեր կինոստեղծողները անընդհատ  փողի փնտրտուքների մեջ են: Այլ բանի մասին չեն մտածում։

«Լավ ասելիք ունեցող կինոն ինքը փող կբերի»,-շարունակում է վարպետը: Այնուհետև ակամայից անցում է կատարվում օպերատոր՝ Լևոն Աթոյանցի վավերագրական կինոնկարներին, որոնց  թիվը մեկ տասնյակից ավելի է և նվիրված է արվեստի գործիչներին: Վավերագրությունը մեր շրջապատն է, առավել ևս եթե այն նվիրված է  քո ժամանակակիցներին: Մեծ հաճույք է կերտել այդ մարդկանց կերպարները:

«Ես տարբերություն չեմ դրել, գեղարվեստական, թե վավերագրական կինոնկարներ եմ նկարահանել,- ասում է Լևոն Աթոյանցը,- իր արժանիքներով Ֆրունզիկ Մկրտչյանին նվիրված ֆիլմերը երբեք չեն զիջում գեղարվեստականին, որովհետև խոր ասելիք ունեն: Ե՛վ դերասանական խաղ, և՛ անկեղծություն, և՛ խոր բովանդակություն: Ուրախ եմ, որ Ֆրունզիկի կյանքի և ստեղծագործության ինչ-ինչ կտորներ կարողացել ենք այսպես փրկել»:

Այնուհետև հարթակը կրկին տրամադրվում է ուսանողներին:

«Ինչպիսի՞ն պետք է լինի իսկական օպերատորը»,-հարցրեց ուսանողներից մեկը:

«Մինչև վերջ նվիրված, նկարահանման հրապարակում ժամուպատարագ չհարցնող, մտքի մեծ թռիչքով, նպատակին հասնելու անսահման ձգտումով,-եղավ պատասխանը,- սկսելով ֆիլմի նկարահանումը օպերատորը չպետք է այդ աշխարհից դուրս գա, որովհետև պետք է նվիրվի  այն ասելիքին, որ ուզում ես  հասցնել հանդիսատեսին»:

Հետաքրքիր էր, որ հանդիպմանը ներկա էին Լևոն Աթոյանցի նախկին գործընկերները, որոնք օգնականի կարգավիճակում աշխատել էին նրա հետ տարբեր կինոհրապարակներում: «Տղաները արագ մեծացան, իրենք էին սովորում այն ժամանակ, հիմա իրենք են սովորեցնում»,-ասաց նա: Իսկ տղաները ջերմությամբ հետևում են իրենց վարպետին:

Ներկաները կրկին հատվածներ դիտեցին, հարցուպատասխանն էլ շարունակվեց, վարողը ավելացրեց, որ Լևոն Աթոյանցը երկու գիրք է գրում իր գործընկեր-արվեստագետների` ռեժիսորների և օպերատորների և թռչող ափսեների մասին:

«Ես լավ ռեժիսորների հետ աշխատել եմ, որոնց երբեք չպետք է մոռանալ, քանի որ նրանք ուսանելի դասեր են  թողել,- ասում է վարպետը,- օրինակ Յուրի Երզնկյանի կամ Դմիտրի Կեսայանցի օրինակները: Կերպարների շարք եմ ստեղծել, որոնց կուզենայի, որ հաղորդակից լինեին ջահելները:

Վարողը հարցրեց` հավատո՞ւմ է թռչող ափսեներին: Նա պատասխանեց, որ  ոչ միայն հավատում է, այլ իր աչքերով մի քանի անգամ տեսել, նկարահանել է, այդ թվում և Լոռու մարզի Գոգարան գյուղում, ուր իր մանկությունն է անցել։ Իսկ 1988 թվականի դեկտեմբերի երկրաշարժին նախորդող օրերին այնտեղ կինոնկար էր նկարահանում: Դեկտեմբերի 6-ին մեկ օրով Երևան եկավ, իսկ 7-ին երկրաշարժը  եղավ և երկու օր չէր կարողանում գյուղ հասնել, լիովին ավերվել էր…

Կարողացավ մի կերպ գնալ այնտեղ, հասնել: Ուրիշ բան չէր կարող անել, քան նկարահնել: Այսօր եզակի կադրեր ունի, որը նաև մի փոքր ֆիլմ է ավերված գյուղի մասին: Ժամանակին այդ կադրերը ողջ աշխարհը ցնցեցին…

«Գիտեմ, որ մեր գյուղը` Գոգարանը, վերածնվել է, կուզենայի անընդհատ այնտեղ գնալ,- ասում է Լևոն Աթոյանցը,- իմ համագյուղացիների հետ լինել»:

Վարպետաց դասից հետո ուսանողները մոտեցան նրան, լուսանկարվելու, իրենց չտրված հարցերն ուղղելու: Երբ նրան մոտեցավ խցիկը ձեռքին օպերատորը, Լևոն Աթոյանցն ասաց, որ ամենից շատը այդ երիտասարդին է նախանձում: Կուզենար, որ հիմա իր ձեռքին էլ խցիկ լիներ, իսկ այստեղ՝ կինոնկարահանման հրապարակ… Մեկ այլ ուսանող էլ հարցրեց իր ծննդավայր Թիֆլիսի, նրա ազդեցության մասին: «Սերը կինոյի նկատմամբ ինձ մոտ սկսվել է իմ ծննդավայր Թիֆլիսում,- ասում է Լևոն Աթոյանցը,- բայց գիտեի, որ  լավ օպերատոր կդառնամ միայն Երևանում, որովհետև այն տարիներին հայկական կինոն շատ առաջ էր՝ այդ թվում և երկու հարևան հանրապետություններից:

 

Վարպետը հանդիպման ավարտին ասաց, որ կուզենար մի օր «Վարպետաց դասը» շարունակվեր իր որևէ կինոնկարի ամբողջական ցուցադրմամբ և քննարկումով, որ բոլորը իսկապես ևս մեկ անգամ համոզվեին, որ կինոն գեղանկար է. էկրանը` կտավն է, իսկ օպերատորը` նկարիչը:

 


Առնչվող նյութեր
1. Նարինե Գրիգորյանը՝ Լավագույն դերասանուհի ,,Կինոշոկ,, կինոփառատոնում
2. Նախագահը ծանոթացել է եւ աջակցել Հայկական կինոթանգարանի ստեղծման ծրագրին
3. ,,Ոսկե ծիրանն,, ու հայաստանյան իրականությունը՝ ըստ Արսինե Խանջյանի
4. Կոստադին Բոնեւի ցեղասպանության մասին ֆիլմը ,,Ոսկե ծիրան,,ում
5. Մարուշա Մայերը ,,Իվան,, ֆիլմում, որն անցնում է ազգայինի սահմանները. Ոսկե ծիրան
6. ՈՍԿԵ ԾԻՐԱՆ. Հայաստանի վարչապետի մրցանակ ՍինեՄիտք ծրագրի երկու նախագծերին
7. Դանիել Վարուժանի մասին ֆիլմ ,,Ոսկե ծիրան,,ում. ,,Դանիել,,
8. ,,Եղիցի լույս,, մրցանակ Արմեն Մեդվեդեւին
9. Արոնոֆսկին միգուցե ֆիլմ նկարահանի նաեւ Հայաստանում
10. Բուլղարական ,,Ամենագոն,,ը ,,Ոսկե Ծիրանի,, հիմնական հավակնորդներից մեկն է

Մեկնաբանություն

© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: