ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
14 նոյեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Armenian Mirror Spectators-ի խմբագրականը ներեկեղեցական թնջուկի մասին- ԱՆԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ՝ ՆՈՒԻՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿԱՐԳԻ ՄԷՋ

30 օգոստոսի, 2013 | 20:52

Anarchy in the HierarchyՈւՈԹԵՐԹԱՈՒՆ-ԱՄՆ- Հայերս դարձած ենք համայն երկրագունդի բնակիչներ՝ ենթակայ՝ տարբեր երկիրներու օրէնքներուն, որոնք երբեմն հակասութեան մէջ են իրարու հետ: Սփիւռքի տարածքին ապրող հայերու թիւը վաղուց գերազանցած է հայրենաբնակներու քանակը: Այս ցրուածութիւնը կը պարտաւորէ իւրաքանչիւր հայ անհատը վեր բարձրանալու այն բաժանումներէն որոնք պարտադրուած են պատմութեան կողմէ կամ դժբախտ իրողութիւններէ, եւ անդրադառնան թէ ազգային միասնականութիւնը կ՛ենթադրէ յարիլ բարոյական սկզբունքներու կառոյցին՝ իրականացնել կարենալու մեր ազգի գոյատեւումը: Բարոյական այդ սկզբունքներու կառոյցին հաւասարապէս պէտք է ենթարկուին ոչ միայն հոգեւոր պետերը, այլ նաեւ հաւասարապէս աշխարհական ղեկավարները: Սակայն, այն ինչ որ կը տեսնենք մեր ազգային իրականութեան մէջ ուղիղ հակառակն է մեր վերաբերումի հրամայականներուն- անկանոնութիւն, քաոս եւ շփոթութիւն, ուր ամէն հեղինակութիւն ենթակայ է վարկաբերման. Քննադատութիւնը – եւ մասնաւորաբար՝ շինիչ քննադատութիւնը- ողջունելի պիտի ըլլար բնականաբար: Սակայն համացանցը որ կրնար հայերը միացնող ազդակ մը հանդիսանալ վերածուած է Արշակաւանի ուր ամէն անպատկառութիւն կը դառնայ թոյլատրելի: Հասած ենք հանգրուան մը ուր խօսքի ազատութիւնը վերածուած է լուտանքի արտօնելիութեան:

Հետեւաբար ոեւէ միջամտութիւն լուտանքներու այս տարափին – ի պաշտպանութիւն կամ ընդդէմ ոեւէ կողմի- միայն կրնայ աւելի վատթարացնել կացութիւնը: Միւս կողմէ սակայն անարդարանալի լռութիւնը ի տես սանձարձակ իմաստակութեանց պիտի խափանէր կիրթ ու զգօն քննարկումը մեր ազգը տագնապեցնող խնդիրներուն:

Մանաւանդ երբ կը մօտենանք Եղեռնի հարիւրամեակին, եւ երբ աւելի հրատապ կը դառնայ ազգային միասնականութիւնը, նշմարելի կը դառնայ անպատկառ վերաբերումը որեւէ հեղինակութեան, արժանապատուութեան ու սրբութեան նկատմամբ:

ՎՏԱՆԳԱՒՈՐ ՆԱԽԸՆԹԱՑ ՄԸ

Համացանցի դուռները լայնօրէն բացուած են եւ կեղտաջուրը կ’ողողէ ամենուրեք՝ խօսքի ժողովրդավարական ազատութեան քողին ներքեւ:

Արժեւորած պիտի ըլլայինք անստորագիր գրութիւնները եւ աջ ու ահեակ սփռուած վիրաւորանքները՝ այստեղ անդրադառնալով անոնց: Սակայն մէկ անխորհուրդ արարք պէտք է մտահոգէ բոլորս, որովհետեւ կը բխի հայ եկեղեցւոյ նուիրապետական կառոյցի մէկ կարեւոր սիւնէն՝ Երուսաղէմի պատրիարքութենէն: Դարերու ընթացքին հայոց եկեղեցին միշտ երաշխաւորած է մեր ազգային միասնականութիւնը: Երբ կորսնցուցած ենք հայրենի հողն ու պետականութիւնը – եկեղեցին է որ հանդիսացած է փրկարար լաստը՝ ժամանակի ալեկոծ ջուրերուն վերեւ: Հայաստանեայց եկեղեցւոյ նուիրապետութիւնը նոյնինքն կառոյցն է հայ հոգիին, որ յաջողած է վերապրիլ ընդդէմ ժամանակի ահաւոր մարտահրաւէրներուն: Պարբերաբար մեր հոգեւոր պետերը ունեցած են վէճեր, ե՛ւ անհամաձայնութիւններ: Ի վերջոյ անոնք եւս ենթակայ են մարդկային ապրումներու: Սակայն, յաճախ անոնք ցոցաբերած են խոհեմութիւն ու հեռատեսութիւն՝ բարձրանալու վեր իրենց անձնական եսերէն՝ պահպանելու համար նուիրապետական կառոյցը մեր եկեղեցւոյ՝ յաջորդ սերունդներու սիրոյն: Անգամ մը որ խորտակուի այդ կառոյցը, մենք կը վերածուինք վաչկատուն խմբաւորումներու՝ համաշխարհայնացման այս դարուն:

Սակայն այսօր վտանգուած է եկեղեցւոյ միասնական կառոյցը եւ ցարդ վիժած են կացութիւնը դարմանելու փորձերը: Մեր եկեղեցին կանգուն կը մնայ իր չորս գլխաւոր սիւներուն յենելով- Սուրբ Էջմիածնի եւ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւններով եւ Երուսաղէմի եւ Պոսլսոյ պատրիարքութիւններով: Պարզ է թէ թրքական կառավարութիւնը երբեք թոյլ պիտի չտայ Պոլսոյ գահուն վրայ պատրիարք մը որ պիտի սատարէր մեր եկեղեցւոյ համազգային միութեան ու զօրացման: Ընդհակառակն, այն եկեղեցականը որ կը բարձրանայ այդ գահուն վրայ պիտի յօժարի քաղաքական գործիքի վերածուիլ թրքական իշխանութեանց ձեռքին: Երեւոյթ մը՝ որ բնորոշեց Մեսրոպ պատրիարք Մութաֆեանի գահակալութիւնը որ աւարտեցաւ անոր բառացի եւ ողբերգական փլուզումով՝ քաղաքական այդ ճնշումին ներքեւ:

Անթիլիասի կաթողիկոս Արամ Ա. անկասկած հայ դատի եւ ազգային մշակոյթի նուիրուած արժանաւոր հայրապետ մը, ցարդ միայն աննշան քայլեր առած է դէպի եկեղեցական միութիւն՝ ենթակայ մնալով իր գահին ետին կանգնող քաղաքական ուժերուն. Եւ այս՝ հակառակ անոր որ արդէն երկու տասնամեակէ ի վեր դադրած է ցուրտ պատերազմը: Սեպտեմբեր 21-28ին Էջմիածնի մէջ կայանալիք եպիսկոպոսական ժողովը յոյսի նշոյլ մը կը ներշնչէր ներդաշնակութիւն եւ համագործակցութիւն ստեղծելու Մայր Աթոռի եւ Անթիլիասի միջեւ, ընդգրկելով համայն նուիրապետական կարգը Հայաստանեայց եկեղեցւոյ: Սակայն առ այսօր ականահարուած կը մնան այդ յոյսերը, որովհետեւ Նորին Ամենապատուութիւն Նուրհան Արք. Մանուկեան որոշած է պոյքոթի ենթարկել այդ ժողովը՝ բոլորովին անկապ պատճառով մը:

Նորին Ամենապատուութիւնը տակաւին նոր ընտրուած է այս տարի: Ի սկզբանէ իր թեկնածութեան մասին վերապահութիւններ կային եւ ան հազիւ քուէի աննշան առաւելութեամբ ընտրուեցաւ, ինչ որ կ’ենթադրէ թէ անվերապահ աջակցութիւնը չէր վայելեր ամբողջ միաբանութեան: Ան իշխանութեան գլուխ եկած էր անմիաբան միաբանութիւն մը գլխաւորելու: Ատիկա ազդանշան մըն էր որ նաեւ կարգի բերէր իր պառակտուած տունը եւ հաստատէր թէ ինք իսկապէս արժանի էր առաջնորդելու 14 դարերու պատմութիւն ունեցող պատկառելի հոգեւոր հաստատութիւն մը:

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՎՏԱՆԳԱՒՈՐ ԽԱՂ ՄԸ

Իշխանութիւնը ստանձնելէ ետք իր գործունէութեան սկիզբը բնորոշուեցաւ քաղաքական ձախաւեր քայլով մը՝ ուղղուած Իսրայէլեան իշխանութեանց դէմ: Արդարեւ, պատասխանելով լրագրողի մը հարցումին կ’ըսուի թէ ան յայտարարած է՝ «Աշխարհի վախճանը պիտի չգայ եթէ իսրայէլեան կառավարութիւնը չճանչնայ հայոց ցեղասպանութիւնը». Եւ այս յայտարարութիւնը կը կատարուի այն պահուն երբ Նուրհան սրբազան դեռ կը սպասէր իր ընտրութեան վաւերացումին իսրայէլեան իշխանութեանց կողմէ: Օրէնքը կը պահանջէ որ Երուսաղէմի պատրիարքին ընտրութիւնը վաւերացուի Յորդանանի թագաւորին, պաղեստինեան իշխանութեան եւ Իսրայէլի կառավարութեան կողմէ: Որոշ ուշացումով Իսրայէլի իշխանութիւնները վերջիններն էին որոնք վաւերացուցին Պատրիարքին ընտրութիւնը, բացայայտ դժկամակութեամբ, որովհետեւ շատ հաւանաբար վերապահութիւններ ունէին այդ ընտրութեան նկատմամբ:

Երուսաղէմի Սուրբ վայրերը կը գտնուին քաղաքական աշխարհի մէկ ամէնէն զգայուն կէտին վրայ: Իսրայէլի իշխանութեանց ամէն մէկ քայլը խնամքով հաշուարկուած է: Երուսաղէմի պատրիարքութեան վարկն ու իրավիճակը խնդրոյ առարկայ կը դառնան երբ ան խորհուրդ քայլ մը կ’առնուի պատրիարքութեան կողմէ: Բոլոր հայերը արդարացիօրէն կը մտահոգուին Պատրիարքին ու պատրիարքութեան հաշւոյն: Ամբողջ հայութիւնը պէտք է թիկունք կանգնի Պատրիարքին որ ան յաջողի անվտանգ նաւարկել այն խութառատ տարածքներէն որոնք կը յատկանշեն Երուսաղէմը:

Իսրայէլի իշխանութեանց նկատմամբ իր անհակակշիռ ելոյթէն ետք Պատրիարք հայրը այս անգամ իր զայրոյթը ուղղած է Հայց. Եկեղեցւոյ հոգեւոր Գերագոյն Պետին դէմ, կարգ մը անյարիր պատճառաբանութիւններով: Ամէն պատրիարք, իր ընտրութենէն ետք, աւանդաբար ուխտի կ’երթայ Սուրբ Էջմիածին իր ուխտը վերանորոգելու Իջման Սուրբ սեղանին առջեւ: Սակայն Նուրհան Պատրիարք ցուցադրական կերպով գնաց Անթիլիաս, հաղորդագրութիւն մըն ալ հրատարակել տալով որ ինք կը գտնուի Կիլիկեան Աթոռի մօտ «անձնական» այցով մը: Հանրութիւնը իրաւասու է իմանալու այդ «անձնական» այցելութիւնը ինչպիսի՞ հրատապութիւն մը ունէր՝ աւանդութիւնը խախտելու աստիճան:

Երբ Վեհափառ հայրապետին ուղղուած իր անխոհեմ նամակը կը հետեւի Դաշնակցութեան Ֆրանսայի շրջանակի մէկ հաղորդագրութեան՝ մարդ կը դժուարանայ առնչութիւններ չգտնել անոնց միջեւ:

Անոր արարքները արդարացիօրէն զօրացուցին այն ենթադրութիւնները թէ ան դարանակալ կը սպասէր Երուսաղէմի մէջ, հանդէս գալու Անթիլիասի կողքին, խորացնելու համար եկեղեցական բաժանումը եւ նուիրականացնելու երկիշխանութիւնը եկեղեցւոյ ծոցէն ներս:

Ցուրտ պատերազմի օրերէն ի վեր Անթիլիասի ետին կանգնող քաղաքական կուսակցութեան տեսակէտը եղած է Մայր Աթոռի իշխանութիւնը սահմանափակել Հայաստանի եւ Սովետական կայսրութեան այսպէս կոչուած «ներքին թեմերու» վրայ, Անթիլիասի իշխանութիւնը տարածելով Սփիւռքի վրայ: Ատենին, այդ սկզբունքին ջատագովը հանդիսացած էր Սիմոն Վրացեան, եւ այսօր անոր հետեւորդները կը շարունակեն առաջ մղել այդ միեւնոյն սկզբունքը՝ արգելակելով եկեղեցւոյ միացումը:

Սակայն, աչք առնելով «համայնավար» կոչուելու զրպարտութեան վտանգը՝ Սփիւռքի եկեղեցիներուն մեծամասնութիւնը հաւատարիմ մնաց Մայր Աթոռի գերագահութեան սկզբունքին:

ՄԻԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ՎԱԽԵՐԸ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ԿԸ ԴԱՌՆԱՆ

Օգոստոս 3, 2013 թուակիր բաւական անյարգալիր նամակով մը Նորին Ամենապատուութիւնը կը փորձէ անարգել Ամենայն Հայոց Հայրապետը: Փաստը՝ որ այդ նամակը երեք օր համացանցի մէջ շրջագայելէ ետք կը հասնի իր հասցէագրուած տիրոջ արդէն կը մատնէ այդ նամակին բուն դիտաւորութիւնը, որ է՝ դրսեւորել երկար ատենէ ի վեր թաքնուած վրէժխնդրութիւն մը: Օգտագործուած բառերն ու ածականները բոլորովին անվայել կը մնան եկեղեցականի մը վարկին, իսկ վիրաւոր հայերէնը՝ ցուցանիշ մտաւորական պատրաստութեան:

Համացանցի մէջ շրջան ընող որակումները Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի մասին կը բխին այլ դրդապատճառներէ որոնց հարկ է անդրադառնալ առանձին:

Պատրիարքին նամակը լեցուն է հակասութիւններով: Ան ենթադրաբար կու գայ պաշտպանելու Նորվան Արք. Զաքարեանը, որ հրաժարած էր Ֆրանսայի թեմի առաջնորդութեան պաշտօնէն եւ իր հրաժարականը ընդունուած «տխրահռչակ» Հոգեւոր Գերագոյն խորհուրդին կողմէ:

Պատրիարքին նամակը կը սկսի հետեւեալ նախադասութեամբ.- «Պատահաբար ձեռքս անցաւ Գերագոյն Խորհուրդի Յուլիս Յ1 թուակիր հաղորդագրութիւնը»: Ինչո՞ւ պատրիարքը «պատահաբար» կ’իմանայ Գերագոյն Խորհուրդի «մէկ որոշումը», երբ երկու պատրիարքները, ի պաշտօնէ, համանախագահներն են այդ Խորհուրդին, որ եկեղեցական հարցեր քննարկելու բնական ատեանն է, եւ ոչ թէ համացանցի պղտոր խառնարանը: Ուրեմն, սկսելու համար՝ Պատրիարքը թերացած է մասնակցելու այդ նիստին եւ տէրը կանգնելու իր պաշտօնին, սակայն իր թերացման մեղքը կը փորձէ փաթթել այլոց վիզին եւ ապա կ’անցնի քարոզախօսութեան՝ յաւակնոտ խորհուրդներ ընծայելով իր գերադասին. «Վեհափառ Տէր, թոյլ տուէք եղբայրաբար Ձեզի ըսել թէ սպառնալիքը վայել չէ եկեղեցականին»:

Սակայն, այնպէս կը թուի թէ Պատրիարքը առաջին հերթին ինքը ունի կարիքը իր տուած խորհուրդին, որովհետեւ իր կարգին, նամակին վերջաւորութեան, ինք հետեւեալ սպառնալիքը կ’ուղղէ Ամենայն Հայոց Հայրապետին. «Որոշած եմ չմասնակցիլ Սեպտեմբեր 21-28ին Էջմիածնի մէջ կայանալիք եպիսկոպոսաց ժողովին»: Աւելի ծանրացնելով կացութիւնը՝ կ’աւելցնէ «թէեւ Արիս սրբազան Շիրվանեան ներկայ պիտի ըլլայ, բայց ան չի ներկայացներ Երուսաղէմի պատրիարքութիւնը»:

Երուսաղէմի միաբանութեան անդամները իրաւասու են իմանալու թէ նման որոշում մը Տնօրէն ժողովի կա՞մքն է որ կ’արտայայտէ, թէ Պատրարքին մէկ կամայական տնօրինումն է այդ:

Կարդալով Նորին Ամենապատուութեան նամակը, մարդ կը համոզուի թէ Նորվան Արք. Զաքարեանի հրաժարականը պատրիարքին վերջին մտահոգութիւնը կը մնայ. քանի անոր դիտաւորութիւնը բոլորովին այլ հարցի մը կը վերաբերի: Արդարեւ, այս առիթով ան կը յիշատակէ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի մէկ նամակը ուղղուած երջանկայիշատակ Թորգոմ Արք. Մանուկեանին, խորհուրդ տալով անոր որ աթոռակից պատրիարք մը նշանակէ, նկատի ունենալով վերջնոյն առողջական անբարեյոյս վիճակը: Հայց. Եկեղեցւոյ ոեւէ անդամ, առաւել եւս եկեղեցւոյ Գերագոյն Հոգեւոր Պետը իրաւունք ունին մտահոգուելու անկարութեան մատնուած եկեղեցականին վիճակով, որուն ուսին կը բարդուին ծանրագոյն պատասխանատուութիւններ աշխարհի ամենէն վտանգաւոր մէկ շրջանին մէջ: Վստահաբար Նուրհան Սրբազան այդ նամակին մէջ դիտում մը նկատած է՝ իր թեկնածութիւնը շրջանցելու՝ յաջորդութեան գործընթացին մէջ:

Յետադարձ ակնարկով մը քննելով հարցը՝ եթէ Վեհափառը իսկապէս նման դիտում մը ունէր Նուրհան Սրբազանի նկատմամբ, արդարացուած եղաւ այդ մտահոգութիւնը՝ Պատրիարքին անվայել պոռթկումով եւ քաղաքական անխորհուրդ ընթացքով:

Orer.eu


Մեկնաբանություն

Վերջին լուրեր
1.Վահագն Աթաբեկյանը՝ Լիբանանում Հայաստանի դեսպան
2.Սամվել Մկրտչյանը՝ Լեհաստանում Հայաստանի դեսպան
3.Անդրան Աբրահամյանը ճանաչվեց Լավագույն ռեժիսոր ՙՖամուֆեստ՚ կինոփառատոնում
4.Հ.Բ.Ը.Միութեան կալուածի վաճառման համաձայնագրի վերջին զարգացումները քննարկվել են Կանադայի թեմի անդամական ժողովում
5.Սարիկ Անդրեասյանի «Չներվածը» ներկայացվեց Պրահայի հանդիսատեսին
6.«Մենք չենք կարող փոխել պատմությունը, բայց պատմությունը կարող է փոխել մեզ, որ մեր ապագան ավելի լավը դառնա». Նիկոլ Փաշինյանը ելույթ է ունեցել «Փարիզի խաղաղության համաժողովին»
7.ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍ, ԳՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍ ԵՎ ՀԱՄԵՐԳ` ՆՎԻՐՎԱԾ ՎԱԶԳԵՆ Ա-Ի ԾՆՆԴՅԱՆ 110 ԱՄՅԱԿԻՆ
8.Գագիկ Ղալաչյանը՝ Ղազախստանում Հայաստանի դեսպան
9.Թերեզինում բացվեց ՙՀայերի ցեղասպանությունը. Համաշխարհային մամուլի առաջին էջերում. ցուցահանդեսը
10.ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ դեսպան Արման Կիրակոսյանի հայտարարությունը ԵԱՀԿ Մշտական Խորհրդի նիստին
Դիտել բոլորը
© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: