ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
21 սեպտեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Ռումինիայի հայ համայնքի գերեզմանաքարերի և մահարձանների արձանագրությունները

27 հոկտեմբերի, 2016 | 15:11

ruminia-gerezman6Մոտ երկու տարի առաջ հնարավորություն ունեցա ուսումնասիրելու և արտագրելու Մոլդավիայի հայ համայնքներից երեքի՝ Սուչավայի Ս. Խաչ եկեղեցու (9), Ս. Սիմեոն եկեղեցու (6), Զամկա վանքի (3) և Հաճկատար վանքի (1) գերեզմանաքարերը. այնուհետև Բոտոշանի  Ս. Աստվածածին եկեղեցու (52) և Ս. Երրորդություն եկեղեցու (24)Ֆոկշանի Ս. Աստվծածին եկեղեցու (31) գերեզմանաքարերն ու մահարձանները, որոնց ամբողջական հրատարակությունը ուրիշ աշխատասիրության նյութ պետք է լինի:

Նույնքան կարևոր են Յաշի Ս. Աստվածածին եկեղեցու բակում գտնվող գերեզմանաքարերն ու մահարձանները, որոնք ամբողջությամբ արտագրել եմ և վերծանել։ Մյուս համայնքների գերեզմանաքարերը հնությամբ և իրենց հիշատակություններով մեծ արժեք չեն ներկայացնում, բայց ամեն դեպքում նույնպես ներառել եմ աշխատության մեջ:

Հավելենք, որ նույն աշխատանքը կատարել ենք նաև Բուխարեստի գերեզմանատան մեջ, որտեղ մինչ օրս պահվում են տասնյակ հին շիրիմներ։
Ընդհանրապես Ռումինիայում պահպանված գերեզմանաքարերը ծավալով տարբեր են. Ոմանք կարճ հիշատակություններով, հանգուցյալի անունն ու մահվան թվականը ցույց տվող, ուրիշներ՝ չափածո գովասանական արձանագրություններով:
Գերեզմանաքարերի մի քանի հատը զարդարված են Կենաց ծառով, կամ մեխակներով, որթատունկերով և խաղողով, գլուխը ունենալով միշտ խաչ: Կան շիրիմներ, որոնք զարդարված են երկգլխանի արծիվով: Բավական շատ են այն տապանաքարերը, որոնք կրում են հրեական Էմմանուել բառին սկզբնատառը, այսինքն <<Է>>, գրեթե բոլորն էլ թռչնագիր, որը նշանակում է ընդ մեզ Աստուած (Աստված մեզ հետ):
Բոտոշանի Ս. Երրորդություն եկեղեցու զանգակատան աջ կողմը գտնվում է «Տր Յսի պաշտօնեայ լեալ, տր Աւետիս վերակոչեալ Պարխուտարեան մականուանեալ», թվական՝ 1814 փետրվար 19, տապանաքարի վերևը և ճիշտ մեջտեղը քանդակված է քահանայական գդակ, երկու կողմերը բուրվառներ, մի քիչ ներքև, մեկ սկիհ և խաչ, իսկ այս երկուսի մեջտեղում Ավետարան՝ «Ելի ի Հռրէ եկի յս. դրձլ թղմ եւ երթամ առ Հայր»:

Ֆոկշանի Ս. Աստվածածին եկեղեցու գերեզմանատան մեջ պահպանված է մի քահանայի դամբարանը, որի ճակատը՝ ծաղկյա շրջանակի մեջ քանդակված են սաղավարտ, վակաս և փորուրարի մասեր. թվականը անընթեռնելի է, շիրիմը՝ «Ադրեանոպօլսեցի
Տ. Ստեփանին»ն է:

ruminia-gerezman-5
Նախքան 17-րդ դար, մի շարք գերեզմանաքարերի հիշատակությունները եղել են չորս եզրերում, մեջտեղը ունենալով զանազան զարդարանքներ՝ սովորաբար բուսային: 17-րդ դարից հետո արձանագրությունները եղել են քարի մեջտեղը, իսկ զարդարանքները՝ եզերքները: Տապանաքարերը ընդհանրապես շատ լավ որակի են եղել, մարմարից, իսկ աշխատությունը՝ արվեստի գործ: Մարմարյա այս քարերը բերվել Պոլիսից առանց, որևէ գրության:
Տապանաքարերի արձանագրությունները, բացառությամբ մի քանիսի, գրաբար են, իսկ թվականները փորագրված են հայկական և արաբական թվանշաններով:
Մի շարք գերեզմանաքարեր գործածված են եկեղեցիների և վանքերի նորոգության առիթներով:

Այսպես, Սուչավայի Ս. Խաչ եկեղեցու զանգակատան դռան վրա դրված են 4 հին գերեզմանաքարեր, ուրիշ 4 հատ նույն եկեղեցու հյուսիսային և հարավային պատերի վրա, 2 հատ Ս. Սիմեոն եկեղեցու մկրտության ավազանի առջև:

Բոտոշանի Ս. Աստվածածին եկեղեցու Ավագ Խորանի մոտ պահպանվել են երկու հին տապանաքարեր, իսկ Ս. Երրորդություն եկեղեցու աջակողմյան պահարանի սեղանի առջև և ձախակողմյան դռան վրա՝ 4 գերեզմանաքարեր:
Անկասկած եղել են ավելի հին ու շատ տապանաքարեր, որոնք ունեցել են իրենց առանձնահատուկ հիշատակությունները, սակայն ժամանակի հոլովումով անհետացել են և կամ էլ զարդարվել են մամուռի կանանչ թավիշով։

 

Ախթալայի Ս․ Աստվածածին Վանքի Վանահայր՝

Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյան

ruminia-gerezman-1 ruminia-gerezman-2 ruminia-gerezman-3 ruminia-gerezman-4


Առնչվող նյութեր
1. Երկարամյա դադարից հետո Եպիսկոպոսական Պատարագ մատուցվեց Բուրգասի Ս. Խաչ եկեղեցում
2. Հայկական օրեր Ռումինիայի Հարգիտա նահանգի Գեորգեն քաղաքում
3. Բուխարեստ. «Հայերենի ինքնուսույց ռումինախոսների համար» գրքի շնորհանդեսը
4. Ս. Հաճկատար հռչակավոր հայոց վանքում նշվեց Տիրամոր Վերափոխման տոնը.ուխտագնացություն
5. Սոպրանո Արմինե Խաչատրյանի ձայնասկավառակը թողարկվել է Ռումինիայում
6. Ռումինիա. Եպիսկոպոսական Սուրբ Պատարագ Թուլչայի Հայոց եկեղեցում
7. Տոնական համերգ Կոնստանցա քաղաքում` նվիրված Հայաստանի առաջին Հանրապետության 100 ամյա հոբելյանին
8. Բուխարեստում տեղի ունեցան առաջին Հանրապետության 100 ամյակին նվիրված միջոցառումներ
9. Բուխարեստում նշվեց Հայաստանի Հանրապետության Դիվանագետի օրը
10. Ռումինիայի Հայոց Թեմում տեղի ունեցան Սումգայիթյան ցեղասպանության զոհերին նվիրված հիշատակի միջոցառումներ

Մեկնաբանություն

© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: