ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
18 նոյեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Հասմիկ Պապյան. Կուզենայի, որ մեր երկրում արվեստը եւ մշակույթը լիներ նույնչափ կարեւոր, ինչպես Ավստրիայում է

26 փետրվարի, 2014 | 22:28

Hasmik PapyanՕՐԵՐ-ի կայքէջի Մամուլ բաժնում մեր ընթերցողների ուշադրությանն ենք ներկայացնում անզուգական սոպրանո Հասմիկ Պապյանի խիստ շահեկան հարցազրույցներըˋ նվիրված փետրվարի 11-ին եւ 13-ին Երեւանի  «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահի դահլիճում Հայաստանի Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կողմից ներկայացված Պուչինիի ,, Տոսկա,, օպերայի համերգային կատարմանը, իսկ փետրվարի 19-ինˋ  Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ի կատարմանը, որոնցում համաշխարհային օպերայի հայ պրիմադոննան ներկայացավ  գլխավոր դերակատարումներով։

Ստորեւ http://nyut.am եւ http://www.avproduction.am հրապարակումները։ 

Հասմիկ Պապյան. Մենք սխալ կարծիք ունենք հայ ունկնդրի մասին

http://nyut.am- Փետրվարի 11-ին և 13-ին «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահի լեփ-լեցուն դահլիճում, շուրջ 50-ամյա դադարից հետո, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի նախաձեռնությամբ, բեմ բարձրացավ Ջակոմո Պուչինիի «Տոսկա» օպերան (համերգային կատարմամբ), որի գլխավոր հերոսուհուն մարմնավորեց հանրահայտ օպերային աստղ, սոպրանո Հասմիկ Պապյանը: Օպերային պրիմադոննան իր մեներգով զարդարեց նաև փետրվարի 19-ին Ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կողմից Վերդիի «Ռեքվիեմ»-ի կատարումը` նվիրված մեծագույն դիրիժոր Կլաուդիո Աբբադոյի հիշատակին: Համերգներից հետո օպերային աստղի հետ զրուցեցինք Հայաստանում ունեցած ելույթների, տպավորությունների և սպասումների մասին:

– Վերջին մի քանի օրերի ընթացքում Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ 3 համերգ ունեցաք Երևանում, որոնք հանդիսատեսի կողմից մեծ ոգևորվածությամբ ընդունվեցին: Ներկա լինելով՝ զգում էի, թե ինչքան ոգևորված և հուզված էիք նաև Դուք: Ի՞նչ եք կարծում, հայ հանդիսատեսն իրոք կարո՞տ է բարձրորակ երաժշտության:

Hasmik Papyan Toska4– Հոտընկայս դահլիճներ ես միշտ եմ ունեցել. արտասահմանում շատ են սիրում օպերային երաժշտությունը, և այն թատրոններում, որտեղ երգել եմ, դահլիճները մշտապես լիքն են եղել: Բայց այսպիսի ընդունելություն… Ես ուղղակի ցնցված էի. չէի սպասում, որ Հայաստանում երաժշտության հանդեպ նման ծարավ կա: Այնքան հուսադրող էր այդ դահլիճն ինձ համար: Այդ մարդիկ, որ եկել էին երաժշտություն լսելու, կարծես մեր վաղվա օրը լինեին: Եվ այս ամենը միայն իմ անվան հետ չի կապված: Սխալ է այն կարծիքը, թե իբրև հեռուստատեսությամբ և այլ միջոցներով պրոպագանդվում է այն երաժշտությունը, որը ժողովուրդն է ուզում: Ես ևս մեկ անգամ համոզվեցի դրանում: Մենք շատ սխալ կարծիքի ենք հայ ունկնդրի մասին:

– Հայաստանում մշտապե՞ս եք նման դահլիճների հանդիպել, թե, այնուամենայնիվ, այս անգամ այլ էր: Գուցե հենց ստեղծագործությո՞ւնն էլ էր ինքնին գրավիչ:

– Սա տարբեր էր: Իհարկե, կատարողն ունի իր լուման, բայց պակաս կարևոր չեն նաև ստեղծագործության ընտրությունը, մատուցման որակը: Ֆիլարհմոնիկ նվագախումբը շատ լավ կատարեց առաջադրանքը: Ես ուղղակի հիացած եմ նրա կատարման որակով: Երկար ժամանակ է` չէի երգել մեր Ֆիլհարմոնիկի հետ. անցած տարվա ամռանը, 22 տարվա ընդմիջումից հետո, երգեցի, և կարծես թե վերագտանք իրար…

– Կարելի է ենթադրել, որ համագործակցությունը շարունակվելու է:

– Այո, շատ գոհ եմ իրենց վարպետությունից, իրենց կատարման որակից, նվիրվածությունից, իրենց աշխատանքն անտրտունջ անելուց: Երեք փորձով նման օպերա բեմ հանելը կատակ չէ: Սա իսկապես մեծ սխրանք էր: Պետք է նվիրվածության, վարպետության և փորձառության մեծ պաշար ունենաս, որ կարողանաս դա անել: Բացի այդ, «Տոսկա» օպերայում կան այնպիսի գործիքներ, որոնք ամենօրյա օգտագործման չեն, ինչպես` զանգերը: Ուրեմն այդ ամենը կա Հայասատանում, և պետք է այդ ամենը պահենք-պահպանենք, փայփայենք ու քաջալերենք: Մշակույթի այս ձևը պետական հովանավորության կարիք է զգում:

Hasmik Papyan Toska2– Վերջերս ավելի հաճախակի եմ ներկա գտնվում դասական երաժշտության համերգների: Եվ ինքս էլ նկատել եմ, որ Ֆիլհարմոնիկի ամեն հաջորդ կատարումը կարծես թե ավելի լավն է, քան նախորդը:

– Այո, իրենք չեն դոփում տեղում, գնում են դեպի կատարելություն և ունեն այդ հնարավորությունը: Ես իսկապես հիացած եմ մեր նվագախմբով և Էդուարդ Թոփչյանով, ով շատ է սիրում օպերա: Դա շատ կարևոր է. միայն ամենօրյա հոգնատանջ փորձերը չեն կարող արդյունք ապահովել, սեր և նվիրվածություն է անհրաժեշտ: Եվ ընդհանրապես, արվեստը, մշակույթը շարժում են անհատները:

– Ի՞նչ կարծիքի եք մեր մյուս նվագախմբերի, երգչախմբերի մասին:

– Յուրաքանչյուրն էլ ունի իր տեղը: Երիտասարդականն էլ, Կամերայինն էլ, մյուսներն էլ… Կամերային նվագախմբի գործունեությանը վերջին շրջանում` նոր գեղարվեստական ղեկավարի նշանակումից հետո, շատ չեմ հասցրել հետևել: Ես գիտեի Կամերային նվագախումբը Արամ Ղարաբեկյանի ժամանակ, որը հրաշալի էր, և ինձ համար իսկապես շատ մեծ ցավ էր նրա` կյանքից անժամանակ հեռանալը: Ես հույս ունեմ, որ Վահան Մարտիրոսյանն էլ իր նոր կնիքը կարող է դնել: Մենք իսկապես հրաշալի երգչախմբեր ունենք` «Հովերը», Հովհաննես Չեքիջյանի, Հարություն Թոփիկյանի, Ռոբերտ Մլքեյանի, Տիգրան Հեքեքյանի և մյուսների երգչախմբերը, որոնք իսկապես շատ մեծ գործ են կատարում և շատ կարևոր են: Մեր փոքրիկ հանրապետության համար սա բավականին մեծ կշիռ է:

– Ձեզ հետ նույն բեմում նաև երիտասարդ կատարողներ էին ելույթ ունենում: Նոր սերունդը Ձեզ հուսադրո՞ւմ է: Երիտասարդների մեջ դահլիճներ գրավելու պոտենցիալ տեսնո՞ւմ եք:

– Իրենք արդեն այդ ճանապարհին են: Շատ տպավորված եմ նրանցով, հրաշալի երգիչներ են: Պարզապես մեծ ցավ եմ ապրում, որ օպերային թատրոնի մաս կազմող երիտասարդ մեներգիչները չեն գովազդվում: Երբ Գոհար Գասպարյանն էր ելույթ ունենում, մարդիկ հատուկ տոմս էին գնում, որպեսզի գնան նրան լսելու: Երիտասարդների համար պետք է հատուկ ներկայացումներ դնել, նրանց անվամբ դահլիճներ լցնել: Սա գործընթաց է, որ պետք է արվի, պետք է երիտասարդներին էլ քաջալերել, որ ժողովուրդը այսօր գալիս է հատուկ ձեզ լսելու: Մենք չենք կարող անընդհատ լսել էստրադային աստղերին, որոնց, ուզած, թե չուզած, բոլորը ճանաչում են: Նրանք են անընդհատ ուշադրության կենտրոնում, նրանց տեսահոլովակներն են անընդհատ պտտվում, մեզ նրանց են հրամցնում` պարտադրելով այդ ճաշակը: Օպերային թատրոնին հարկավոր են նոր երիտասարդ պրիմադոննաներ, որոնք իսկապես հանդիսատես կհավաքեն: Օպերային երգչի կյանքը շատ կարճ է բեմում, պետք է նրանց յուրաքանչյուր օրն օգտագործել, և դա պետք է անել արագ:

– Տիկի´ն Պապյան, Ձեզանով շատերն են հիանում, Ձեզ մեծարում են, գովերգում: Այդ հիացմունքը Ձեզ ավելի շատ պարտավորեցնո՞ւմ, թե՞ հանգստացնում է, քանի որ մտածում եք` միևնույն է, լավ եմ ելույթ ունենալու:

– Ոչ, իհարկե պարտավորեցնում է: Սա մեծ պատասխանատվություն է: Իմ հասցեին արված ամեն մի հիացական արտահայտություն ինձ համար հարց է դառնում` ես իսկապես այդպիսի՞ն եմ, և եթե իրոք այդպիսին եմ, ուրեմն պարտավոր եմ ավելին դառնալ: Կան մարդիկ, որոնք մեծամտանում են, բայց դա մասնագիտության հետ կապ չունի, դա մարդկային տեսակ է: Պարզապես մեր մասնագիտությունն ափի մեջ է և տեսանելի: Շատ այլ մասնագիտություններ կան, որոնք շատ ավելի կարևոր են` բժիշկները, որոնք կյանք են փրկում, ճարտարապետները, որոնք շենքեր են կառուցում, հրշեջները, որոնք կրակ են հանգցնում: Պարզապես նրանց գործն այնքան էլ տեսանելի չէ, իսկ երբ դու բեմում ես, մի աստիճան բարձր ես: Բեմն էլ այնպիսի հատկություն ունի, որ և´ առավելություններն է հարյուրապատիկ ընդգծում, և´ թերությունները:Hasmik Papyan Toska 3

– Ելույթ ունենալիս ամբողջությամբ տարվո՞ւմ եք դերով, թե՞ կան նաև այլ մտածմունքներ, որոնք ելույթի ժամանակ էլ շարունակում են ուղեկցել Ձեզ:

– Երգելու ժամանակ խնդիրները շատ են: Մինչև բերանդ բաց անելը, չգիտես` ինչպես ձայնդ կպատասխանի քեզ: Հետո ձայնն այնպիսի նուրբ գործիք է, որ կարող է արձագանքել յուրաքանչյուր բացասական երևույթի: Նախ դու մտածում ես ձայնարտադրության մասին: Հետո պետք է կենտրոնանաս տեքստի վրա, որպեսզի բառերը չմոռանաս, ուշադիր լինես խաղընկերներիդ նկատմամբ, հետևես, որ հագուստդ չընկնի ինչ-որ մեկի ոտքի տակ, ինքդ ուղիղ քայլես, հետևես դիրիժորին: Այս բոլոր խնդիրներն ուժերի մեծ լարում է պահանջում, ուղեղը համակարգչի նման աշխատում է: Ես կարծում եմ, որ նա է լավ երգիչը, ով կարող է հարյուր և ավելի առաջադրանքներ նույն պահին կատարել` միևնույն ժամանակ մնալով կերպարի մեջ: Շաբաթների ընթացքում այս ամենը հղկվում և բեմ է բարձրացվում: Այդ առավելագույն կենտրոնացման պահին ես ուրիշ բանի մասին չեմ կարող մտածել: Ես չեմ տեսնում հանդիսատեսին, զգում եմ նրան: Այլապես կարող ես հանկարծ հանդիպել դժգոհ հանդիսատեսի հայացքի (որը գուցեև քեզ էլ չի ուղղված) և շփոթվել, անհանգստանալ: Սակայն հանդիսատեսի հետ էներգիայի փոխանակություն, իհարկե, կա:

– Հայ հանդիսատեսը, երաժշտությունը հասկանո՞ւմ է, տեսնո՞ւմ է սխալները, երբ դրանք լինում են, թե՞ նրանց էմոցիաներն են ոտքի հանում:

Hasmik Papyan Toska 1– Մենք` հայերս, ամեն ինչում շատ մեծ բնազդ ունենք: Իհարկե, ես վստահ եմ, որ հանդիսատեսի մեծ մասը ծանոթ չէր օպերային, բայց բնազդաբար ընկալեց գեղեցիկը, ճիշտը, մանավանդ որ սխալներ գրեթե չեղան: Սրանում մեծ դեր ունի նաև կենդանի կատարման հմայքը:

– Հնարավո՞ր է բարձունքների հասնել նաև աշխատասիրության շնորհիվ, թե՞ ի վերուստ տրված տաղանդը, շնորհքը պետք է լինի մարդու մեջ:

– Կան բաներ, որոնք ձեռքբերովի են, տարիների ընթացքում կարող ես սովորել, հղկել, բայց բաներ էլ կան, որոնք բնությունից են տրված` կա՛մ դրանց կրողն ես, կա՛մ ոչ: Մեծ աշխատանքով շատ բաների իսկապես կարող ես հասնել, բայց անհատականություն դառնալը երևի թե անհնարին է… Միգուցե մի ուրիշ երգչուհի շատ ավելի ճիշտ ու անթերի էր երգում, բայց երբ Մարիա Կալասի նման անհատականությունն էր բեմ դուրս գալիս, ասում են, ողջ բեմը լցվում էր: Կամ երբ Հերբերտ ֆոն Կարայանը ձեռքը բարձրացնում էր, բոլորը շանթահարվում էին:

– Տիկին Պապյան, Դուք այնպիսի դերեր եք կատարում, որոնք էմոցիոնալ մեծ լարում են պահանջում: Ձեզ համար կատարումը զուտ աշխատա՞նք է, թե՞ դառնում եք կերտած հերոսի մի մասը, ապրում եք նրա հույզերով:

– Համենայնդեպս ինձ համար հարյուր տոկոսով հնարավոր չէ դառնալ այն հերոսուհին, որին մարմնավորում եմ: Իհարկե, վերցնում ես նրա գծերը, բնավորությունը, սակայն օպերային երգեցողության պարագայում մղող ուժը երաժշտությունն է: Ես չեմ կարող այդ պահին ամբողջովին դառնալ Վիոլետա, ապրել նրա էմոցիաներով, տրվել զգացմունքներին, երբ պետք է շարունակեմ երգել, որովհետև կկորցնեմ ձայնիս վրա վերահսկողությունը: Միգուցե դերասանները կարող են դա անել, քանի որ իրենք ժամանակի խնդիրը չունեն: Բայց մենք, եթե ինչ-որ բառ չերգենք, երաժշտությունը կանգ չի առնի, կկորցնենք թելն ու չենք վերագտնի այն: Միշտ պետք է մտածել, որ սա քո վերջին ելույթը չէ, իսկ ձայնն այնպիսի բան է, որ պետք է խնայել: Պետք է տալ հույզերի երաժշտական, ոչ թե մարդկային մեկնաբանությունը:

– Իսկ կերպարները, որոնց մարմնավորում եք, Ձեզ ինչ-որ կերպ փոխո՞ւմ են, հարազատություն զգո՞ւմ եք նրանց նկատմամբ:

– Չեն փոխում, բայց հարստացնում են: Մտերմություն, իհարկե զգում եմ. այն պահին, եթե ,,Տոսկա,, եմ երգում, ապրում եմ նրա կյանքով, բայց իմ առօրյայում չեմ կարող ,,Տոսկա,, լինել: Սակայն սա ազնվացնում է հոգին: Ես շատ երջանիկ և հարուստ եմ, որ կարողացել եմ 45 կանանց կերպարներ կերտել:

– Դրանց մեջ նաև բացասական կերպարներ կա՞ն:

– Իհարկե, օրինակ` Ֆեդրա եմ երգել, որը սարսափելի կերպար է:

– Դա՞ էլ է ինչ-որ բան տալիս Ձեզ:

– Այո, սկսում ես պատկերացնել, որ այդպիսի կին էլ կարող է լինել: Ի վերջո, կան նման կերպարներ, և վերջապես այդ ամենի հիմքում կրկին սերն է ընկած, անպատասխան սերը, խանդն ու տառապանքը:

Eduard Topchian– Կա՞ն այնպիսի խաղընկերներ, որոնց հետ ցանկացել եք կամ դեռ ցանկանում եք երգել:

– Ես միշտ սիրել եմ երգել լավ երգիչների հետ, ձգտել եմ, որ կազմը համահունչ լինի: Թեև միշտ էլ գլխավոր դերեր եմ կատարել, բայց ցանկացել եմ, որ իմ խաղընկերները լինեն բացառիկներ: Այդ պարագայում և՛ դու ես կատարելագործվում, և՛ ներկայացումն ու հանդիսատեսն են շահում. անպայման չէ, որ միայն դու աչքի ընկնես: «Տոսկա»-ի ժամանակ ևս բոլոր երգիչներն իրենց դերակատարությունն ունեցան… Գրեթե բոլոր մեծերի հետ երգել եմ` Դոմինգո, Ռոբերտո Ալանիա, Մարչելո Ալվարես և, և, և: Շատ մեծ հաճույքով եմ երգել Գեղամ Գրիգորյանի, Վլադիմիր Գալուզինի հետ, որոնք բացառիկ խաղընկերներ էին: Կուզենայի երգել Բրայան Թերֆելի հետ, որին անձամբ ճանաչում եմ, բայց առիթ չի եղել երգելու:

– Ունե՞ք երազանքներ, որոնք անկատար են մնացել:

– Նոր մտել եմ «Վագներ» կոչվող օվկիանոսի մեջ և շատ կուզենայի երգել Վագների ամենամեծ մեկնաբանի` գերմանացի դիրիժոր Թիլեման Քրիստիանի ուղեկցությամբ: Կարելի է ասել, որ դա անկատար երազանքս է:

(Շարունակելի…)

Հարցազրույցը` ԱՆԻ ՌԱՓՅԱՆԻ

http://www.avproduction.am –

ՀԱՍՄԻԿ ՊԱՊՅԱՆ. ՄՏԱՀՈԳ, ԲԱՅՑ ԼԱՎԱՏԵՍ…

-Բավական երկար` կեսդարյա դադարից հետո հայրենական հանդիսատեսը կրկին բախտ ունեցավ վայելելու Պուչինիի «Տոսկա» օպերայի համերգային կատարումը Ձեր անզուգական մկենաբանությամբ: Այդ օրը ողջ դահլիճը միահամուռ կերպով ոտքի կանգնեց եւ շռնդալից ծափահարություններով ողջունեց Ձեզ: Ինչպիսի՞ն էին զգացողությունները:

-Ես ցնցված եմ: Այսպիսի դահլիճ ոչ միայն Հայաստանում չէի հանդիպել, այլեւ արտասահմանում: Իհարկե, միշտ լինում են բուռն ծափահարություններ, հոտընկայս, երկարատեւ ծափահարություններ: Վիեննայում ընդհանրապես ընդունված է եւ եղել են դեպքեր, երբ հանդիսատեսը 40 րոպե ծափահարել է: Բայց այսպիսի ընդունելություն, այսպիսի հուսադրող, որ ինձ համար ամենակարեւորն է: Ես մի անգամ եւս համոզվեցի, որ իսկապես սա է մեր վաղվա օրը: Եվ այս երիտասարդ հանդիսատեսը, երաժշտության ծարավ, ոգով բարձր հանդիսատեսը, ես ուղղակի ցնցված եմ: Տոսկան այն օպերան է, որը շատ հազվադեպ է համերգային կատարվում: Ես ընդամենը մեկ անգամ եմ երգել համերգային կատարմամբ: Սա դրամա է, որ, իհարկե, պիտի խաղացվի բեմում: Բեմի ձեւավորումն էր պակասում, զգեստները, ընդհանրապես տարածությունը՝ տեղավորվելու համար: Բայց այդպիսի ուշադրությամբ, շունչը պահած լսող հանդիսատես ես չէի հանդիպել: Փառք ու պատիվ մեր հանդիսատեսին: Ես հետո պարզեցի, հասկացա դրա գաղտնիքը: Ընդհանրապես եվրոպական դահլիճներում, ընդունված է, մարդիկ չափից ավելի ազատ են՝ շարունակ հազում են` մեկը մյուսին շղթայական ռեակցիայով, դուռը շրխկում է, որոշ մարդիկ դուրս են գալիս, պահանջ ունեն: Չես կարող մեղադրել: Բայց այստեղ` ոչ, որովհետեւ հիմնականում երիտասարդներ էին եւ կլանված լսում էին: Շատ գեղեցիկ էր: Դա իսկապես ինձ համար հուսադրող է: Հոգիս այնպե՜ս փառավորվեց:

-Մի փոքր շեղվենք, գնանք մանկություն: Մանկական ի՞նչ երազներ ունեք, որ մինչ այսօր փոքր երեխայի պես փայփայում եք եւ ինչպիսի՞ մանկություն եք ունեցել:

-Ես, ըստ երեւույթին, ունեցել եմ շատ սովորական մանկություն, ինչպես շատ շատերը: Հոգսերով լի ընտանիքս, որ բավականին դժվարություններ է ունեցել, ինչպես մյուսները: Ծնողներս աշխատել են, որ մենք չզգանք այդ դժվարությունները: Մանկուց ես շատ զգայուն էի. ամեն ինչ տեսնում էի, ամեն ինչ զգում էի, ամեն ինչ նկատում էի, ամեն ինչը ինձ հուզում էր: Ընդհանրապես այդ ուշադրությունը տեսնելը, զգալը ինձ ուղեկցել են: Կամ ունի մարդը դա, կամ չունի, այսինքն` երեխաներն էլ տարբեր են լինում: Շատ եմ խաղացել դրսում: Մենք ունեինք բակ, որտեղ երեխաները հավաքվում էին: Սեփական տանն ենք մեծացել: Այն փողոցի վրա էր, բոլորը իրար ճանաչում էին, իրար սիրում էին: Մեր դռները չէին փակվում: Կարող էի հավասարաչափ դիմել մեր հարեւանուհուն, ինչպես իմ տատիկին: Դա շատ ընդունված էր: Շատ ջերմ էին մեր հարաբերությունները: Շատ լավ էի սովորում, շատ պատվախնդիր էի: Երբ չորս էի ստանում, մեկ շաբաթ հիվանդանում էի: Հիմա շատ եմ ափսոսում դրա համար, որ ինչու: Բայց, ըստ երեւույթին, դրանք բնավորությունը պայմանավորող հատկանիշներ էին: Պետք է միշտ առաջինը լինել: Եղել եմ ինքնամփոփ: Երբեք չեմ սիրել ժամանակը անտեղի վատնել: Այդ ավել հինգ րոպեն որ ունեի, ես միշտ գտել եմ, որ կարող եմ մի բան ավել սովորել, մի բան ավել կարդալ: Եվ այդ իմաստով գուցե եւ տարբեր եմ եղել մյուսներից: Դա, իհարկե, միշտ ուղեկցել է ինձ:

-Ի՞նչ կասեք Ձեր ընտանեկան ավանդույթների մասին:

-Շատ մեծ էր մեր ընտանիքը: Հայրս երեք եղբայր ուներ, բոլորս միասին էինք ապրում մի մեծ տան մեջ: Երբ ես փոքր էի, ճաշերի ժամանակ անպայման հավաքվում էինք: Պետք է իրար տեսնեինք: Պապիկս նստում էր սեղանի գլխին: Ընտանեկան ավանդույթները, տոները անպայմանորեն ուղեկցվում էին երաժշտությամբ, երգեցողությամբ: Անպայման պետք է երգեի: Ես լսել եմ այնպիսի երգեր, որոնք հիմա չեն երգվում` «Մանկության օրեր», «Մանիր, մանիր, իմ ճախարակ», «Բամբ որոտան», Կոմիտասի երգերը եւ այլն: Արհեստավարժ երաժիշտներ չեն եղել մեր ընտանիքում: Ես ուղղակի ինքս ցանկություն ունեի երաժիշտ դառնալ եւ այդպես էլ գիտեի, որ պիտի դառնամ:

-Մանկուց երգո՞ւմ էիք:

-Այո՛, երգում էի, բայց չգիտեի, որ պիտի երգչուհի դառնամ: Ես 21 տարեկան էի, երբ առաջին անգամ դիմեցի վոկալ ամբիոն: Հետո պարզվեց, որ պիտի դառնամ երգչուհի, բայց մինչեւ 21 տարեկանը ես ջութակ էի նվագում: Տասնութ տարի սովորել եմ նախ Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցում, հետո Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում, իսկ հետո՝ կոնսերվատորիայում` Ռուբեն Ահարոնյանի դասարանում: Բավականին հաջողված ջութակահարուհի էի, բայց հետո այդպես կյանքս փոխվեց, եւ սկսեցի երգել:

Hasmik Papyan 6-Իսկ չեք կարոտու՞մ ջութակին:

-Սկզբում շատ էի կարոտում, որովհետեւ փոքրուց վարժված էի, ձեռքերս զբաղված էին միշտ: Այդպես ես ջութակի միջոցով կարող էի ինքնարտահայտվել իմ ամփոփ վիճակի մեջ: Բայց հետո երբ սկսեցի երգել, հարկավոր էր հանկարծ ձեռքերը վայր դնել եւ ուղիղ նայել մարդկանց կամ ինչ-որ մի կետի ու երգել: Եվ երկար ժամանակ պահանջվեց, մինչեւ որ վարժվեցի՝ ձեռքերս ուր տանեմ, ինչպես կարողանամ ուղիղ կանգնել: Սկզբում շատ էի կարոտում, բայց հետո հասկացա, որ եթե առաջ կար մեկ ջութակ, հիմա ես ունեմ ամբողջ նվագախումբ, որը ինձ նվագակցում է, եւ ես բեմում ոչ թե ջութակահարների շարքում 3-րդ կամ 4-րդ ջութակահարուհի եմ, այլ այսօր Տրավիատա եմ, վաղը՝ դոնա Աննա, մյուս օրը` Նորմա եւ այլն: Ընդհանրապես երաժշտության մեջ եմ: Այս ձեւով կարողացա հաղթահարել կարոտը, բայց կիսով չափ ջութակահարուհի չի լինում. կամ պիտի լինես ամբողջովին լավ ջութակահար կամ ընդհանրապես չպիտի նվագես:

-Ինչպիսի՞ ուսանողուհի է եղել Հասմիկ Պապյանը:

-Ինչպիսի աշակերտուհի որ էի, այդպիսին էլ ուսանողուհի էի: Աշխատում էի անել լավագույնը, եւ ես միշտ սովորել եմ երկու դպրոցում: Սկզբում համատեղ սովորում էի դպրոցում եւ երաժշտական դպրոցում, հետո դպրոցում եւ երաժշտական ուսումնարանում, երաժշտական ուսումնարանը ավարտեցի եւ կոնսերվատորիայի երկու ֆակուլտետներում: Այսինքն՝ միշտ եղել են այդ երկու հանձնարարականները: Ես ընդհանրապես ժամանակ շատ քիչ եմ ունեցել: Լավ եմ սովորել: Հավաքների, փարթիների չէի սիրում մասնակցել: Ունեցել եմ իմ շատ լավ, մտերիմ ընկերուհիները, շատ փոքր շրջանակ, որ մինչեւ այսօր պահպանվել է:

-Ովքե՞ր են եղել Ձեր ուսուցիչները:

-Ես շատ մեծ սիրով եմ հիշում դպրոցի իմ առաջին ուսուցչուհուն, ով ինձ սովորեցրել է գեղեցիկ գրել: Եվ ընդհանրապես մեր ժամանակ մեր դպրոցի տարիներին նրանք մեր երկրորդ մայրերն էին: Մեծ նվիրվածությամբ եւ սիրով էին աշխատում էին այդ մանկավարժները: Նրանք տուն չէին գնում, առավոտից մինչեւ երեկո դպրոցում էին: Շատ սիրով եմ հիշում իմ առաջին ուսուցչուհուն՝ Անիկ Հարությունյանին: Հիմա նա չկա: Երաժշտության առումով շատ մեծ սիրով եմ հիշում ջութակի իմ առաջին ուսուցչին՝ Ցոլակ Բեքարյանին: Նա կոմպոզիտոր էր: Ես իր միակ աշակերտուհին էի, կար նաեւ մեկ ուրիշը: Երկու աշակերտ ուներ, որովհետեւ հիմնականում դասավանդում էր կոմպոզիցիա: Ազնվագույն մի մարդ էր: Յոթ տարի սովորել եմ իր մոտ: Սոլֆեջոյի իմ ուսուցչուհին նույնպես երջանկահիշատակ Նոնա Արսենովնա Ահարոնյանն էր, ով Տիգրան Մանսուրյանի կինն էր: Շատ խստապահանջ ուսուցիչներ էին, որոնք մեզ տալիս էին առավելագույնը եւ պահանջում էին առավելագույնը: Դա, իհարկե, շատ մեծ երջանկություն էր: Երաժշտական ուսումնարանում Ալիկ Կոսեմյանն էր ջութակի իմ դասատուն, ով հիմա Կոմիտասի քառյակի ալտիստն է: Ազնվագույն մի անձնավորություն, հմուտ մանկավարժ, գիտակ, իր գործի փառահեղ մասնագետը: Իմ ուսուցիչն է եղել նաեւ Ռուբեն Ահարոնյանը, ով մեծ ջութակահար էր: Շատ էր բացակայում, իհարկե, դասերից, բայց նրա տված մեկ դասը հետո լրացնում էր մնացած բացերը, ընդհանրապես իր հետ շփումը: Հետո եկավ Տաթեւիկ Սազանդարյանը, ով երբ քայլում էր փողոցում, մարդիկ իր կողքին ձգվում էին: Նա հայոց մեծ տիկինն էր: Այդպիսի մեծ տիկիններ կային, ասենք Ֆաինա Ռանեւսկայան, Վերիկո Անջափարիձեն կամ Մեդեա Ամիրանաշվիլին: Այնպիսի կանայք կային, որոնք իրենց ներկայությամբ փոխում էին իրականությունը: Ոչ միայն վոկալ դասեր, այլեւ ընդհանրապես կյանքի դասեր, պահվածք, ուժ, մարդկային նկարագիր: Տաթեւիկ Սազանդարյանին շատերը չէին սիրում, որովհետեւ միշտ շիտակ ասում էր այն, ինչ մտածում էր եւ, իհարկե, շատերին դա ցավ էր պատճառում, բայց ես իրեն իսկապես շատ էի սիրում եւ շատ եմ սիրում: Այդպիսի պակասը մենք ունենք մեր շրջակայքում: Հիմա մի քանի կանայք են մնացել միգուցե՝ Վարդուհի ՎարդերեսյանըԺենյա Ավետիսյանը,Մեդեա Աբրահամյանը: Այդպիսի կին էր Արաքսի Սարյանը, որը, ցավոք, մեզանից հեռացավ: Իհարկե, նրանք ձեւավորել են իմ աշխարհայացքը:

– Ի՞նչ տեղ է զբաղեցնում եկեղեցին Ձեր կյանքում:

– Փոքր հասակից իմ տատիկը միշտ ասում էր, որ ինքը իր եւ Աստծո միջեւ միջնորդ չի ուզում: Դա շատ տպավորվել է իմ մեջ, եւ յուրաքանչյուր մարդ Աստծո հետ ունի իր կապը: Ես անպայման չէ, որ գնամ եկեղեցի, բայց այդ կապը ունեմ: Ինձ մոտ այն զգացողությունն է, որ ունեմ իմ պահապան հրեշտակը: Ես աշխատում եմ հնարավորինս ապրել այդ չգրված օրենքներով: Աշխատում եմ նախ եւ առաջ ցավ չպատճառել մարդկանց, որքան հնարավոր է ազնիվ ապրել, եւ ինձ թվում է՝ դա բավարար է: Իսկ երբ եկեղեցի եմ մտնում, իհարկե, նախ եւ առաջ առողջություն եմ խնդրում իմ հարազատների համար, եւ ամենամեծ խնդրանքս Աստծուն դա այն է, որ Հայաստանը լինի խաղաղ, անտագնապ երկիր եւ գա մի օր՝ մենք ունենանք այդ երազի իրականացումը, որ մենք ապրենք իսկապես մի քիչ ապահով եւ կարողանանք վայելել կյանքը այնպես, ինչպես դա տրված է ուրիշ ազգերին: Սա, իհարկե, իմ աղոթքների մեջ է եւ շատ մեծ ու կարեւոր տեղ է գրավում:

(Զրույցի պահին հանկարծ բակից լսվում է մի կնոջ զրնգուն ձայն՝ ժավելի սպիրտ):

-Մի զարմանաք, որ սիրտս վեր է թռչում ժավելի սպիրտ գոռացող կնոջ բնական եւ գեղեցիկ ձայնից: Նույնիսկ երբ ամուսնուս հետ հեռախոսով եմ խոսում, եւ այդ պահին լսվում է այդ կնոջ ձայնը, ամուսինս ասում է. «Ա՜, այդ կինը կա՞ էլի»: Շատ եմ ուրախանում, երբ լսում եմ այս ձայնը:

-Մշակույթը նաեւ քաղաքականություն է: Համաձա՞յն եք այս մտքի հետ: Մոտենում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցը եւ այս համատեսքստում մշակույթը՝ որպես զենք, մենք հմտորեն կարո՞ղ ենք կիրառել:

-Ընդհանրապես մշակույթի գործիչը պետք է հեռու լինի քաղաքականությունից, որովհետեւ քաղաքականությունը բոլորովին այլ ասպարեզ է, որտեղ մարդիկ երբեմն-երբեմն ստիպված են իրենց սկզբունքներին դեմ գնալ ինչ-ինչ պատճառներով: Կան քաղաքական շահեր՝ բոլորս էլ դա գիտենք: Բայց մշակույթի գործիչը պետք է ունենա իր քաղաքական դիրքորոշումը: Ես համարում եմ սխալ, երբ մարդը ասում է, որ ես քաղաքականության հետ կապ չունեմ: Դու ուզես թե չուզես, քաղաքականությունը առնչվում է քեզ, որովհետեւ դու ապրում ես այդ միջավայրում, այդ երկրում: Քաղաքական շիլաշփոթը առաջին հերթին կարող է ազդել քո բեմ բարձրանալու կամ չբարձրանալու վրա: Ես կարծում եմ, որ մշակույթի գործիչները պետք է ժամանակ առ ժամանակ հիշեցնեն քաղաքական գործիչներին իրենց պարտականությունների մասին: Ես դա իսկապես համարում եմ շատ կարեւոր: Ինչ վերաբերում է ցեղասպանությանը, սա շատ ցավալի եւ խոցելի հարց է հայերիս համար: Մենք ունենք հիշողություն, դա իսկապես չենք կարող մոռանալ: Ես ինքս ցեղասպանությունից մազապուրծ փրկված եւ Հունաստանի որբանոցում մեծացած հայի թոռնուհի եմ, եւ դա կրում եմ իմ արյան մեջ: Չեմ կարող դրանից հրաժարվել: Ես համոզված եմ, որ դա պետք է ընդունվի մի օր, եւ դա պետք է ընդունեն թուրքերը իրենց ինքնամաքրման համար: Այսօր դա ավելի շատ իրենց է պետք, քան մեզ: Եվ այս միտումը, իհարկե, կա: Ինչպես տեսնում եք, հիմա Թուրքիայում կարող են դրա մասին խոսել, եւ մարդիկ ոտքի են ելնում: Կան այդ առաջադեմ մտածողները: Ճանաչումը այսօր պետք է արվի: Դժբախտաբար կրկնվում են այսօր, դա վերջ Hasmik Papyan 7չունի եւ պետք է անպայման հիշեցնել դրա մասին: Բայց նաեւ պետք է չմոռանալ համաձայնության եզրեր փնտրել, որովհետեւ մենք չենք կարող այսօր նորից զոհեր տալ: Այս զոհերը մեզ բավական են արդեն: Պետք է կարողանանք ինչու չէ նաեւ նստել բանակցությունների սեղանին եւ ընդհանուր մի հայտարարի գալ, որպեսզի ապահովենք մեր լուսավոր ապագան մեր սերունդների համար: Դա շատ կարեւոր է: Ես այդ միտումը զգում եմ, որ գնում է դեպի այնտեղ:

-«Հայաստան, երկիր դրախտավայր». այսօր հավատո՞ւմ եք այս խոսքերին:

-Սա համընդհանուր ցավ է եւ միայն Հայաստանին չի վերաբերում: Այս, այսպես ասած, գլոբալիզացիան իմ կարծիքով բոլորովին ավելորդ երեւույթ է, բայց ինչ-ինչ պատճառներով փաթաթվում է բոլոր ազգերի վզին: Մենք՝ որպես ազգ, պետք է կարողանանք պահպանել մեր մշակույթը եւ ամենակարեւորը՝ լեզուն: Մեր լեզուն մեր հարստությունն է եւ, իհարկե, լեզվամտածողությունից է սկսվում ամեն ինչ: Եթե մենք կորցնենք մեր լեզուն եւ հավատքը, մենք իսկապես հետո չենք կարող վերականգնվել: Բայց ինչքանով որ ինձ հաջողվում է հետեւել, ես տեսնում եմ, որ հիմա երիտասարդները տոնում են մեր տոները, ունեն նաեւ մեր պարերը, մեր երգերը, շարականները վերադարձնելու ձգտում: Ամեն ինչ չէ կորած: Ես շատ լավատես եմ այդ հարցում, եւ սա է մեր գոյատեւելու, մեր վաղվա օրվա նախապայմանը: Անպայման պետք է չձուլվենք մնացած ժողովուրդներին եւ պետք է կարողանանք գիտակցել, որ հայ լինելը իսկապես հարստություն է: Ես դա ասում եմ ոչ թե ազգասիրական, նույնիսկ ազգայնամոլական զգացմունքներից դրդված: Ես դրա մասին շատ եմ մտածել, որ այ ինչ է հայ լինելը: Սա մի հավաքական կերպար է, սա դարերով մեզ հետ բերված արյան հետ ունեցած եւ՛ դրական, եւ՛ բացասական երեւույթների մի ամբողջություն է, որը մեծ ցանկության դեպքում կարող ենք զտել եւ դուրս հանել մեր դրական կողմերը, որոնք շատ ավելի են, որոնց վրա կարող ենք հիմնվել եւ փոխել շատ բաներ:

-Հաջորդ անգամ ի՞նչ ծրագրով եք գալու Հայաստան:

-Հաջորդ անգամ «Վերածնունդ» փառատոնին խոստացել եմ երգել մենահամերգ: Եթե ոչինչ չփոխվի, ես պատրաստվում եմ մենահամերգով հանդես գալ: Պետք է երգեմ Շումանի «Պոետի սերը» եւ Առնոլդ Շյոնբերգ, որը Հայաստանում կարծեմ գրեթե չի հնչել: Պիտի նայեմ՝ որքան է ժամանակացույցը եւ կավելացնեմ նաեւ Շուբերտի, Բրամսի երգերը: Իհարկե, ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի հետ շարունակվում է, կշարունակվի մեր համագործակցությունը, որի համար ես շատ ուրախ եմ եւ իսկապես շատ հպարտ եմ, շատ երջանիկ, որ մենք ունենք այսպիսի նվագախումբ, եւ Հայաստանում այսօր դեռ կան այդպիսի որակյան երաժիշտներ, ովքեր անտրտունջ նվագում են եւ նվիրված են իրենց գործին: Սա շատ կարեւոր է, եւ սա պետք է փայփայել, գուրգուրել, պահպանել եւ նրանց հարկավոր է պետական հովանավորություն: Մենք պետք է հասկանանք, որ մեր մշակույթը պետք է հովանավորվի պետության կողմից եւ պետք է գնահատվի, արժանանա ուշադրության: Ես կուզենայի, որ մեր երկրում արվեստը եւ մշակույթը լիներ նույնչափ կարեւոր, ինչպես դա Ավստրիայում է: Նրանք չունեն օգտակար հանածոներ եւ արտադրություն, բայց ունեն մշակույթ, որով կարող են աշխարհին ներկայանալ եւ որով իրենք այսօր գոյատեւում են եւ պետք է ասել՝ շատ լավ են գոյատեւում: Գրավում են զբոսաշրջիկներին դեպի իրենց երկիրը, Ճապոնիայից շաբաթվա վերջին մարդիկ գալիս են, դիտում օպերային ներկայացում, գնում են համերգային դահլիճներ, ապրում են լավագույն հյուրանոցներում, ճաշում են բարձրակարգ ռեստորաններում եւ մեծ գումարներ են թողնում այդ երկրին: Ես կուզենայի, որ այս մտածողությունը մենք ունենանք: Մենք ունենք այնպիսի հարստություն՝ եկեղեցիներ, տեղանքներ, որտեղ կարելի է անել մեծ փառատոներ: Ֆրանսիայի հարավային Օրանժ քաղաքը, որը ընդամենը ունի 5.000 բնակչություն, ամառները ասեղ գցելու տեղ չկա, որովհետեւ մարդիկ գալիս են օպերային ներկայացումներ դիտելու: Նույնը Իտալիայում: Այստեղ արդեն այդ ավանդույթը ձեւավորել էր Արամ Ղարաբեկյանը, ով սկսել էր այդ գործընթացը, բայց, ցավոք, նրան չաջակցեցին եւ չխրախուսեցին: Ես շատ մեծ ցավով պետք է ասեմ, որ նա մեզանից հեռացավ: Մեզ համար շատ կարեւոր է արժեքները ժամանակին, կյանքի օրոք գնահատել եւ կարողանալ նրանց նույնիսկ ներել, եթե նրանք ունեն թերություններ, իսկ բոլոր մարդիկ ունեն թերություններ, արվեստագետները՝ նույնպես: Դուք պետք է տեսնեիք Պավարոտտիի կամակորությունները երգելուց առաջ եւ թե ինչպիսի անհաշտ բնավորություն ունեն դիրիժորները, բայց նրանց հետ եվրոպացիները կարողանում են լեզու գտնել, որովհետեւ նրանց համար կարեւոր է իրենց արած գործը եւ այդ գործի արդյունքը: Մենք շատ ենք ուշացել: Եվ հիմա պետք է կարողանանք շատ արագ ձեւով ընկալել եւ սա ընմբռնել, հասկանալ եւ փոխել մեր կեցվածքը մեր մեծերի նկատմամբ: Մենք չունենք արդեն այս մեծ բանակը: Պետք է կարողանանք նրանց պահել, պահպանել, նրանց միջոցով նաեւ մեր մշակույթը:

Հարցազրույցը վարեց Սերգեյ Մանվելյանը


Առնչվող նյութեր
1. Հայկական օրերը Մոնակոյում վերածվեցին մշակութային հրավառության
2. ,,Ոսկե ծիրան,, Պատվո մրցանակ մեծանուն երգչուհի Հասմիկ Պապյանին
3. ,,Ոսկե ծիրանը,, ողողեցին Հասմիկ Պապյանն իր անզուգական ձայնով, իսկ Դարեն Արոնոֆսկին՝ ջրով
4. Հասմիկ Պապյանը հակադարձել է Սերժ Սարգսյանին. Հեռու մնացեք խաղաղ ցույցերը բռնություններով ճնշելու Ձեր միակ միջոցը կիրառելու նախազգուշացումներից
5. Հասմիկ Պապյանի ելույթը Տալլինի Մայր տաճարում
6. Հասմիկ Պապյանի շռայլ նվերը Պրահային
7. Հունիսի 14-ին Հասմիկ Պապյանը Նորմայի դերերգով հանդես կգա Պրահայում
8. Ոսկե մեդալ՝ Հասմիկ Պապյանին.արձագանքներ ներկայացումից առաջ եւ հետո
9. Աննման էր Հասմիկ Պապյանի Տոսկան. հանդիսատեսը մեծ խանդավառությամբ է ընդունել սիրելի երգչուհու ելույթը-լուսանկարներ
10. Հասմիկ Պապյան. Զգալ հողի ուժը

Մեկնաբանություն

Վերջին լուրեր
1.Արտավազդ Փելեշյանի «Իմ աշխարհը և դաշտի միասնական տեսությունը» նաև անգլերեն
2.Եվրամիությունը աջակցում է «Հայաստանում ընտրական գործընթացների աջակցություն» ծրագրին
3.Ստրասբուրգ. Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Պարույր Հովհաննիսյանն ընտրվեց Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի ենթախմբի նախագահ
4.Նիդերլանդներ. Վերաքննիչ դատարանը անփոփոխ է թողնում թուրք ազգայնամոլ Իլհան Աշկինի դեմ վճիռը
5.Գարեգին Բ- Նիկոլ Փաշինյան հանդիպում Մայր Աթոռում
6.Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտը շարունակում է ՏՏ ոլորտում հաջողություններ գրանցել…
7.Արման Նուռի անհատական մեծ ցուցահանդեսը Վենոզայում
8.Հայաստանի դպրոցներում կներդրվի Աշխարհատեղեկատվական համակարգը
9.Նախագահը ցանկալի է համարել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մասնակցությունը Գյումրիում պատմամշակութային արժեքների պահպանմանն ու վերականգնմանը
10.Լեհահայոց հոգևոր հովվությունը ներառվում է Ուկրաինայի հայոց թեմի առաջանորդի հոգևոր իրավասության ներքո
Դիտել բոլորը
© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: