ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
14 նոյեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Հայերն Աբխազիայում

11 փետրվարի, 2017 | 13:56

Թե ինչպես է ապրում Աբխազիայի թվով երկրորդ ազգային համայնքը, պատմում են դրա ներկայացուցիչները՝ ուսուցչուհին, գործարարը, քաղաքական գործիչն ու տնային տնտեսուհին

abxazia Trapizonyan-1024x768

 

Հայերն Աբխազիայի թվով երկրորդ ազգային համայնքն են: 2011թ-ին անցկացված վերջին մարդահամարի տվյալներով՝ Աբխազիայում մոտ 45 հազար հայ է բնակվում, և նրանք կազմում են հանրապետության ընդհանուր բնակչության 20%-ը: Ադպիսի մեծ և բավականին միահամուռ համայնքն, իհարկե, առաջնորդ ունի: Եվ հունվարին Աբխազիայի հայերի միության առաջնորդ դարձավ Գալուստ Տրապիզոնյանը:

Գալուստ Տրապիզոնյանը Գագրայի «Գագրիպշ» հանգստյան տան տնօրենն է և համարվում է հայկական համայնքի ամենաազդեցիկ անձանցից, որը նաև լավ կապեր ունի Հայաստանի կառավարական շրջանակների հետ: Նա «Աբխազիայի հերոս» կոչում ունի, իսկ 1992-1993թթ-ի վրաց-աբխազական պատերազմի ժամանակ մարշալ Բաղրամյանի անվան հայկական գումարտակի հրամանատարն է եղել, կորցրել է ոտքը:

Աբխազիայի կառավարությունում տարբեր բարձր պաշտոններ է զբաղեցրել, երկու անգամ խորհրդարանի պատգամավոր է ընտրվել, Գագրա քաղաքում հայկական դպրոցի տնօրենն է եղել, բիզնեսով է զբաղվել, Աբխազիայի հայ համայնքում բարձր ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել:

abxazia 1

Համագումարի գլխավոր նպատակներից մեկը նոր ղեկավարի ընտրությունն էր, և դա բավականին նկատելի երևույթ էր Աբխազիայում:

«Ինտե-Սուխում» հյուրանոցի կոնֆերանսների դահլիճում, որտեղ անցկացվում էր համագումարը, գրանցվել ցանկացողների հերթ էր: 217 պատվիրակ էր ժամանել հանրապետության տարբեր շրջաններից, Գալի շրջանից բացի, որտեղ գրեթե հայեր չկան:

Հյուրերը ոչ միայն հայ համայնքի անդամներն էին, ներկա էին նաև պատգամավորներ, նախարարներ, տարբեր կուսակցությունների և հասարակական կազմակերպությունների ղեկավարներ. նմանատիպ միջոցառումների հանդեպ Աբխազիայում միշտ լուրջ հետաքրքրություն կա էլիտայի կողմից:

Աբխազիայի հայերի նոր առաջնորդի պաշտոնին երկու թեկնածու էր հավակնում՝ Գալուստ Տրապիզոնյանն ու Խաչիկ Մինասյանը:

Մինասյանը Գագրայի հանգստյան տներից մեկի նախկին տնօրենն էր և Աբխազայի Հանրային պալատի գործող անդամ, համայնքը գլխավորել է գրեթե 6 տարի: 2016թ-ի մայիսին նա անսպասելիորեն աշխատանքից ազատվելու դիմում գրեց: Սակայն համագումարի հենց նախօրեին որոշեց կրկին իր թեկնածությունն առաջադրել:

Թեկնածուներից յուրաքանչյուրին սատարում էին հայ համայնքի ազդեցիկ ներկայացուցիչներ: Քվեարկության ընթացքին հետևում էր մի քանի դիտորդ: Արդյունքում, Խաչիկ Մինասյանի օգտին էր քվեարկել 82 պատվիրակ, Գալուստ Տրապիզոնյանի օգտին՝ 124:

«Ինչո՞ւ է հայ համայնքի համար կարևոր սեփական միություն ունենալ» հարցը տվեցինք մի քանի հոգու, որոնք իրենց համայնքի մաս են համարում: 

Ուսուցչուհի

Աբխազիայում 26 հայկական դպրոց է գործում, որտեղ հայոց լեզուն և գրականություն ու հայոց պատմությունը դասավանդվում է հայերենով, մնացած առարկաները՝ ռուսերենով:

Մանկավարժները հիմնականում թոշակի տարիքի են, երիտասարդներն ավելի քիչ են:

Պատմում է Սուխումի 9-րդ միջնակարգ դպրոցի հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի Անաիդ Օքսուզյանը.

«Ես ավարտել եմ Երևանի մանկավարժական ինստիտուտը, 1988թ-ին սկսել եմ դասավանդել Վերին Էշեր գյուղի դպրոցում՝ տարրական դասարաններում: Պատերազմից հետո տեղափոխվել եմ աշխատելու Սուխումի 9-րդ միջնակարգ դպրոց, և արդեն 23 տարի է, ինչ այստեղ եմ աշխատում:

Մեր երեխաները որոշակի դժվարություններ են զգում գրական հայերենի հետ կապված, քանի որ դպրոցից դուրս նրանք հիմնականում խոսում են համշենահայերեն բարբառով կամ ռուսերենով:

Դասագրքերը մենք ստանում ենք Հայաստանից, ունենք բոլոր դասարանների 2005-2007թ-ի հրատարակության դասագրքերը: Լսել եմ, որ դասագրքերի խնդիր կա շրջաններում: Եթե մենք մեթոդական նյութեր ստանայինք Հայաստանից, լավ կլիներ:

Երիտասարդությունը մեկնում է Հայաստան սովորելու, սակայն ոմանք հետո վերադառնում են:

Մեր ինչին է համա՞յնքը: Մենք միավորվում ենք մեր պատմական հայրենիքից դուրս, որպեսզի սատարենք միմյանց, օգնության հասնենք: Կյանքս առանց համայնքի չեմ պատկերացնում: Մեզ մոտ Հայաստանից մասնագետներ են եկել, հայկական դպրոցների ուսուցիչների համար որակավորման բարձրացման դասընթացներ են անցկացրել: «Արի տուն» ծրագրով երեխաները Հայաստան են մեկնել: Այդ ամենը համայնքն է կազմակերպել: Դանիել Ասատուրյանը՝ հարևանս, Հունաստան է մեկնել Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության մասնակցելու, և համայնքն օգնել է, ֆինանսավորել է նրա մեկնումը»:

Գործարար

 Էդուարդը (ազգանունը խնդրել է չնշել) 34 տարեկան է, Սուխումի մթերային խանութներից մեկի տնօրենն է:

«Ամեն ինչ պատահական ստացվեց, պարզապես այս ոլորտում սկսեցի աշխատել, իսկ հետո ինձ լավ դրսևորեցի և քիչ-քիչ կարիերա կառուցեցի: Այսօր Աբխազիայի տնտեսական իրավիճակն այնքան էլ լավը չէ, գնորդներն ավելի քիչ են, քան 2-3 տարի առաջ: Սակայն դա բիզնեսի համար օգտակար էլ կարող է լինել: Երբ ամեն ինչ լավ է, թուլանում ես: Իսկ երբ դժվարություններ են լինում, նախաձեռնող ես դառնում:

Աբխազիայի հայերի համար կարևոր է միություն ունենալը, որովհետև դա ազգային ինքնություն պահպանելու հնարավորություն է: Եվ դա միայն կօգնի հանրապետության, հասարակության, միջէթնիկական հարաբերությունների զարգացմանը:

Իսկ Հայաստանի բիզնես-շրջանակների կամ հասարակության հետ կապեր չունեմ: Ապրանքը Հայաստանից ուղղակիորեն չի կարող Աբխազիա հասնել, այն գնում է Ռուսաստան, հետո նոր՝ այստեղ: Դա հիմնականում պահածոյացված բանջարեղեն և մրգեր են: Սակայն դրանք այնքան էլ տարածված չեն Աբխազիայում. այստեղ յուրաքանչյուր ընտանիք տանն իր համար է պահածո պատրաստում: Այնպես որ, հայկական ապրանքը հիմնականում ավելի շատ տեսականի ապահովելու համար ենք բերում:

 Քաղաքական գործիչ

Սուրեն Կերսելյանն այն մարդկանցից է, որոնք պատերազմից հետո փաստացի զրոյից ստեղծել և կազմակերպել են Աբխազիայի Պետստանդարտի աշխատանքը:

«Ինձ համար միշտ հետաքրքիր է եղել մասնակցել հասարակական և քաղաքական կյանքին: 2004թ-ից գլխավորում եմ Սուխումի հայ համայնքը, տարբեր ժամանակահատվածում Աբխազիայի հասարակական պալատի անդամ, պատգամավոր և կառավարության փոխվարչապետն եմ եղել: Այժմ թոշակի եմ անցել:

Հայ համայնքները որպես կազմակերպություն գոյություն ունեն ողջ աշխարհում: Այնտեղ, որտեղ հայեր են ապրում, համայնքներ կան: Համայնքը փորձում է միավորել հայկական հանրությանը, դրա զարգացման համար պայմաններ է ստեղծում: Սակայն մեր կազմակերպության կանոնակարգում գրանցված առաջին կետն աբխազական պետականության ամրապնդմանն աջակցելն է:

Ախբազիայի Սահմանադրության 49-րդ հոդվածի համաձայն՝ նախագահ կարող է ընտրվել ոչ թե Աբխազիայի Հանրապետության ցանկացած քաղաքացի, այլ էթնիկ աբխազ: Սակայն այդ օրենքը մեզ՝ հայերիս, ոչ մի կերպ չի նեղացնում, չէ՞ որ բոլորի համար պարզ է, թե ինչի համար է այդ հոդվածը: Ժամանակ կար, երբ աբխազներն իրենց տարածքում ընդամենը 17% էին կազմում, վրացիներին բռնի ձևով բնակեցնում էին այստեղ: Եվ աբխազները ստիպված էին միջոցներ ձեռնարկել իրենց անվտանգությունը պաշտպանելու համար:

Ոչ մի այլ օրենք, որը սահմանափակում է հայերին կամ այլ էթնիկ խմբերին, Աբխազիայում չկա: Իմ օրինակով կարելի է տեղնել, որ ազգությունն Աբխազիայում չի խանգարում կարիերային»:

Տնային տնտեսուհի

Տնային տնտեսուհի Ազնիվ Սարեցյանը ծնվել է Սուխումում, այժմ նա 54 տարեկան է:

«Ես սովորել եմ ռուսական դպրոցում, այնուհետև ավարտել եմ տեխնիկական ուսումնարանը էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների օպերատոր մասնագիտությամբ: Ընդհանրապես երազում էի երգչուհի դառնալ, սակայն վատ արտասանության պատճառով այդպես էլ ոչինչ չստացվեց: Հետո հեռակա սովորել եմ Պետերբուրգում՝ ինժեներ-էլեկտրամեխանիկ մասնագիտությամբ, սակայն մասնագիտությամբ այդպես էլ չեմ աշխատել:

Ընտանիք ունեմ, մեծ երեխաներ, սեփական տուն, տնտեսություն՝ կովեր, մեղուներ, բանջարանոց:

Պատերազմից առաջ՝ խորհրդային տարիներին, վաղվա օրվա հանդեպ վստահություն կար: Անգամ եթե աշխատանք չկար կամ եթե հիվանդանայիր, վստահ էիր, որ չես կորչի: Այժմ նման բան չկա: Հավանաբար այդպես է ողջ հետխորհրդային տարածքում:

Նախկինում ավելի շատ էինք շփվում, իսկ հիմա յուրաքանչյուրը զբաղված է իր բարեկեցությամբ, փորձում են միմյանց գերազանցել:

Եվ այդ պատճառով էլ մեր համայնքը մեզ համար շատ կարևոր է: Թե չէ ընդհանրապես մեր մշակույթը կմոռանանք: Լավ կլիներ, եթե մասնավոր դպրոց բացեին հայ երեխաների համար, որոնք սովորում են ռուսական դպրոցներում, որ գոնե գրել և կարդալ իմանան հայրենի լեզվով: Օրինակ, ես հայերեն ոչ գրել գիտեմ, ոչ կարդալ: Միայն կարողանում եմ խոսել, այն էլ՝ համշենահայերենով, սովորել եմ, երբ մորաքրոջս տուն իրենց գյուղ էի գնում»:

Համագումարի գլխավոր ձեռքբերումը, ենթադրվում է, այն էր, որ վերջապես լուծվեց ներհամայնքային «մշտական կոնֆլիկտի» հին խնդիրը, ինչպես նշեց համայնքի անդամ, խորհրդարանի պատգամավոր Ռոբերտ Յայլյանը:

Համագումարի գլխավոր որոշումների թվում է վերադարձը դեպի «Աբխազիայի հայ համայնք» սկզբնական անվանմանը և համայնքի ղեկավարի լիազորությունների կրճատումը մինչև 3 տարի:

Կազմակերպության պաշտոնական առաքելությունը հայտարարագրեց Աբխազիայում Սուխումի հայ համայնքի ղեկավար Սուրեն Կերսելյանը.

«Մենք Աբխազիայի քաղաքացիներ ենք, և մեր առաջնահերթ խնդիրն աբխազական պետության ամրապնդումն է… Ահռելի հնարավորություններ կան, որոնք մեզ տալիս է մեր ազգը: Դա մեր պատմական Հայրենիքի՝ Հայաստանի, Ղարաբաղի, ինչպես նաև Ռուսաստանի և սփյուռքի հետ կապերն են: Համայնքի մեծ ներուժը պահանջարկ չունի: Մենք մեր երկրին մեծ օգնություն կարող ենք ցուցաբերել»:

ԱՆԱԻԴ ԳՈԳՈՐՅԱՆ, ՍՈՒԽՈՒՄ

jam-news.net

Լուսանկարը՝ Ibragim Chkadua


Առնչվող նյութեր
1. ՖՐԱՆՍԻԱ. Նոր ազգային ժողովը պիտի ունենայ չորս հայ երեսփոխան
2. Վերջապես կընտրվի Պոլսո պատրիարքի տեղապահ, իսկ մայիսի 28-ին՝ նաեւ Պատրիարք
3. Հայերը պետք է կապ հաստատեն Թրամփի հետ՝ Կոնգրեսում իրենց հանրապետական կողմնակիցների միջոցով
4. Չեխիայի հայերն իրենց աջակցությունը հայտնեցին հայաստանյան շարժմանը եւ պահանջեցին Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը
5. Դժուար ժամանակներ. Լիբանանի եւ Սուրիոյ հայ համայնքները հին ու նոր մարտահրաւէրներու առջեւ
6. Ադրբեջանի ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Հայոց ցեղասպանության ժխտման համար, պետք է արժանանա հայերի հակազդեցությանը
7. Երեք հայ՝ Թուրքիայի նոր խորհրդարանում
8. ԱՄՆ հետախուզության զեկույցը. համայն հայությունը պահանջում է հողերի վերադարձը Թուրքիայից
9. Չեխերն աշխարհում առաջինն են,հայերը՝ չորրորդը վնասակար սովորույթներով
10. Ռուսաստանը չի դավաճանի Աբխազիային և Հարավային Օսիային

Մեկնաբանություն

Վերջին լուրեր
1.Վահագն Աթաբեկյանը՝ Լիբանանում Հայաստանի դեսպան
2.Սամվել Մկրտչյանը՝ Լեհաստանում Հայաստանի դեսպան
3.Անդրան Աբրահամյանը ճանաչվեց Լավագույն ռեժիսոր ՙՖամուֆեստ՚ կինոփառատոնում
4.Հ.Բ.Ը.Միութեան կալուածի վաճառման համաձայնագրի վերջին զարգացումները քննարկվել են Կանադայի թեմի անդամական ժողովում
5.Սարիկ Անդրեասյանի «Չներվածը» ներկայացվեց Պրահայի հանդիսատեսին
6.«Մենք չենք կարող փոխել պատմությունը, բայց պատմությունը կարող է փոխել մեզ, որ մեր ապագան ավելի լավը դառնա». Նիկոլ Փաշինյանը ելույթ է ունեցել «Փարիզի խաղաղության համաժողովին»
7.ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍ, ԳՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՆԴԵՍ ԵՎ ՀԱՄԵՐԳ` ՆՎԻՐՎԱԾ ՎԱԶԳԵՆ Ա-Ի ԾՆՆԴՅԱՆ 110 ԱՄՅԱԿԻՆ
8.Գագիկ Ղալաչյանը՝ Ղազախստանում Հայաստանի դեսպան
9.Թերեզինում բացվեց ՙՀայերի ցեղասպանությունը. Համաշխարհային մամուլի առաջին էջերում. ցուցահանդեսը
10.ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ դեսպան Արման Կիրակոսյանի հայտարարությունը ԵԱՀԿ Մշտական Խորհրդի նիստին
Դիտել բոլորը
© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: