ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
20 օգոստոսի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Ինչպես չղեկավարել կառավարությունը և իշխանությունից զրկվել ժողովրդի կողմից

15 մայիսի, 2018 | 08:28

 

Հայաստանում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները զարմացրել և տպավորել են ինչպես աշխարհի հայերին, այնպես էլ օտարերկրացիներին, քանի որ երկրի ղեկավարը, որն իր աջակիցների կողմից համարվում էր անփոխարինելի, առանց  որևէ բռնության կամ արյունահեղության փոխարինվեց նորեկով: Բացի այդ, այն ինչ տեղի է ունենում Հայաստանում շատ ավելին է, քան կոնկրետ ղեկավարի  պաշտոնազրկումը: Երկու տասնամյակ արմատավորված վարչակարգը տապալվեց գրեթե մեկ գիշերվա ընթացքում…

 

Հասկանալու համար, թե ինչ տեղի ունեցավ Հայաստանում վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում, պետք է վերադառնալ 1991 թ.՝ Խորհրդային Միությունից Հայաստանի անկախացման ժամանակաշրջանը: Այդ ժամանակից ի վեր Հայաստանն ունեցել է երեք նախագահ, որոնցից ոչ մեկը հոգ չի տարել ժողովրդի մասին և երկիրը չի կառավարել ժողովրդավար կերպով: Նրանց ձեռքում կենտրոնացած էր ինչպես իշխանությունը, այնպես էլ ռազմական ղեկավարությունը և օլիգարխիկ կլանները:

 

Մինչ մի խումբ ինքնակալներ նստած էին իշխանական բուրգի գագաթին, ժողովրդի ճնշող մեծամասնությունը զրկված էր գոյատևման հիմնական անհրաժեշտ միջոցներից, ինչպիսիք էին սնունդը, հագուստը, դեղորայքը և իհարկե՝ դրամը: Վերջին քառորդ դարում ավելի քան մեկ միլիոն հայեր լքել են հայրենիքը և հաստատվել այնտեղ, որտեղ կարող էին աշխատանք գտնել և կերակրել իրենց ընտանիքներին: Նրանցից շատերը, որոնք չեն կարողացել հեռանալ երկրից, հազիվ են գոյատևել արտասահմանից իրենց հարազատների և ընկերների ուղարկած միջոցների հաշվին:

 

Այս տխուր պայմաններում շարունակում էր աճել բնակչության զայրույթն ու վրդովմունքը իշխանության, հատկապես երկրի ղեկավարի դեմ: Ի լրումն ծայրահեղ աղքատության, ժողովուրդը տառապում էր կոռուպցիայից, ընտրակեղծիքներից, անարդար դատարաններից, գործազրկությունից, գրաքննությունից և ոստիկանության պարբերական դաժանություններից: Մինչ նրանք, ովքեր միջոցներ ունեին ձեռք բերելու վիզա և ավիատոմսեր, արտագաղթում էին Հայաստանից, մյուսները ստիպված էին ծպտուն չհանել և հանդուրժել ծանր պայմանները:

 

Ժամանակ առ ժամանակ հանրային բողոքներ էին տեղի ունենում՝ կեղծ ընտրությունների կամ անտանելի ծանր կենսապայմանների դեմ, սակայն ոստիկանությանը հաջողվում էր ճնշել անկարգությունները՝ ծեծելով կամ ձերբակալելով ցուցարարներին: Ամենասարսափելի միջադեպը տեղի ունեցավ 2008 թ. մարտին, երբ տասը մարդ սպանվեց Սերժ Սարգսյանի նախագահ ընտրվելու դեմ բողոքելու համար:

Մինչ Սերժ Սարգսյանը և իր նախորդը՝ Ռոբերտ Քոչարյանը, ուշադրություն չէին դարձնում հանրությանը հուզող ողբալի պայմաններին, ժողովրդի անբավարարվածությունը, դժգոհությունը և զայրույթն ընդդեմ իշխանությունների շարունակում էր աճել: Պետության այս ղեկավարները, շրջապատված իրենց օգնականներով, որոնք գովաբանում էին նրանց ու հավաստիացնում, թե ամեն ինչ հրաշալի է երկրում, մնում էին անտեղյակ հասարակության թշվառ վիճակի մասին:

 

Անցած 27 տարիների ընթացքում, Հայաստանի երեք նախագահների հետ անցկացրած հանդիպումների հարյուրավոր ժամերի ընթացքում, ես նրանց ուշադրությունը հրավիրել եմ երկրում առկա տարբեր խնդիրների վրա՝ սկսած կոռումպացված օգնականներից և կառավարության նախարարներից, մինչև կաշառակերության վրա հիմնված անարդար դատավարությունները, կեղծ ընտրությունները և այլն: Նախագահները ինձ ասում էին, որ առաջին անգամ են լսում այդ հարցերի մասին: Շատ քիչ մարդիկ են քաջություն ունեցել նրանց ուշադրությունը հրավիրելու դրանց վրա:

 

Ես համարձակություն ունեցա նախագահ Քոչարյանին ասելու, որ Հայաստանի բնակչությունը ատում է նրան: Նա չհամաձայնեց ինձ հետ, սակայն ես պնդեցի, առաջարկելով նրան, մի գիշեր գլխարկով և վերարկուով, ծպտված կանգնել փողոցի անկյունում և անցորդներին հարցնել, թե ինչ են մտածում նախագահի մասին: Միաժամանակ նրան  զգուշացրեցի, որ շատ վիրավորական մեկնաբանություններ կլսի:

 

Նաև հիշում եմ, թե ինչպես նախագահ Սարգսյանին, նրա առաջին ընտրության նախաշեմին ասացի, որ չպետք է անտեսի հասարակ ժողովրդին և հայտնվի հեռուստաէկրաններին՝ հարուստ օլիգարխների հարսանիքներին մասնակցելով և նրանց բիզնեսների ժապավենները կտրելով: Առաջարկեցի, որ ամիսը մեկ անգամ անսպասելիորեն այցելի որևէ աղքատ ընտանիքի, առանց իր օգնականների և թիկնապահների և հետաքրքրվի այդ ընտանիքի զբաղվածության, եկամտի ու առողջության վերաբերյալ՝ ցույց տալով, որ հոգ է տանում աղքատների մասին, որոնք կազմում են երկրի բնակչության մեծամասնությունը: Ցավոք սրտի, նա երբեք նման այցելություն չկատարեց:

 

Նաև խորհուրդ տվեցի նախագահ Սարգսյանին ստեղծել անկախ խորհրդատուների խումբ`կազմված իմաստուն և փորձառու անհատներից, որոնք պետական ​​աշխատողներ չեն լինի: Նրանք կկարողանան անկեղծ խորհուրդներ տալ՝ առանց պաշտոնից զրկվելու վախի: Ցավոք, այս առաջարկը ևս անտեսվեց:

 

Խնդիրն ավելի խորացավ, և հասարակությունը երբեք չմոռացավ կամ չներեց Սերժ Սարգսյանին, 2008 թ. ոստիկանության կողմից տասը ցուցարարների սպանության համար, և յուրաքանչյուր կեղծ ընտրության ու շարունակվող տնտեսական թշվառության հետ աճեց նրանց հիասթափությունը: Երբ 2015 թ. Սահմանադրությունը փոփոխվեց, Սերժ Սարգսյանը վստահեցրեց ժողովրդին, որ մտադրություն չունի մնալ իշխանության 2018 թվականին, երբ ավարտվի իր նախագահության երկրորդ ժամկետը: Մարդկանց մեծ մասը չէր հավատում նրան և կասկածում էր, որ նա կմնա պաշտոնում՝ ձևական նախագահի աթոռից անցնելով ուժեղ վարչապետի պաշտոնին՝ համաձայն նոր Սահմանադրության: Մասնավոր հանդիպումներից մեկի ժամանակ, ես հետաքրքրվեցի, թե արդյոք Սերժ Սարգսյանը մտադիր է թողնել պաշտոնը իր ժամկետի վերջում, ինչպես որ նա խոտացել էր, սակայն անհանգստացա, երբ նա ասաց, որ որոշում կկայացնի 2017 թ. խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների հիման վրա:

 

Մինչդեռ, ժողովրդի ճնշող մեծամասնությունը, չնայած կասկածներին, Սարգսյանի պաշտոնի ավարտման օրերն ու ժամերն էր հաշվում: Երբ անցյալ ամիս Հանրապետական կուսակցության մեծամասնությունը խորհրդարանում նրան ընտրեց որպես նոր վարչապետ, քաղաքացիները այլևս չկարողացան զսպել իրենց զայրույթը: Տասնյակ հազարավոր մարդիկ, ընդդիմության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարությամբ, դուրս եկան փողոցներ՝ իրենց հիասթափությունն արտահայտելու:

 

Բարեբախտաբար, բարկության այդ զանգվածային զեղումը հսկվում էր Փաշինյանի կողմից՝ որևէ բռություն չկիրառելու և ոստիկանության ուժերին հարգելու անընդհատ հորդորով: Մի շարք սխալներ թույլ տվեցին վարչապետ Սարգսյանը և խորհրդարանի Հանրապետական ​​կուսակցության անդամները, երբ Սարգսյանը հանդիպեց Փաշինյանի հետ և երեք րոպեից լքեց սրահը: Մի քանի ժամ անց, չնայած իր խորհրդարանական անձեռնմխելիությանը, Փաշինյանը ձերբակալվեց և ոստիկանության կողմից պահվեց անհայտ վայրում ՝ նրան դարձնելով ավելի մեծ հերոս: Շարունակվող ցույցերի պատճառով, Փաշինյանը ազատ արձակվեց, և անսպասելիորեն, վարչապետ Սարգսյանը հրաժարական տվեց, խոստովանելով՝ «Ես սխալ էի, Նիկոլը ճիշտ էր»:

 

Մայիսի 1-ին խորհրդարանը հավաքվեց նոր վարչապետ ընտրելու համար: Երկար քննարկումներից հետո, Հանրապետական կուսակցությունը որպես խորհրդարանի մեծամասնություն գրեթե միաձայն քվեարկեց ընդդեմ Փաշինյանի թեկնածության: Մայիսի 2-ին ժողովուրդը փակեց բոլոր գլխավոր փողոցները, մայրուղիները և կաթվածահար արեց երկաթուղին, մետրոպոլիտենը ու օդանավակայանից դեպի Երևան տանող ճանապարհները: Հաջորդ օրը Հանրապետական կուսակցությունը պաշտոնապես հայտարարեց, որ նա չի արգելափակի մայիսի 8-ին նախատեսված ընտրությունները՝  Փաշինյանին ընտրելով որպես վարչապետ:

 

Հավանաբար, Փաշինյանի ընտրությամբ չեն լուծվի Հայաստանի բազմաթիվ հիմնախնդիրները: Հետագա 15 օրվա ընթացքում, նա պետք է ընտրի նախարարների կաբինետ և իր կառավարության օրակարգը ներկայացնի խորհրդարան հաստատման համար: Այնուհետև երկար քննարկում կծավալվի ընտրական օրենսդրության փոփոխության շուրջ, իսկ մի քանի ամիս անց կանցկացվեն Ազգային ժողովի նոր ընտրություններ: Չնայած իշխանափոխությանը, Հայաստանը շարունակելու է տառապել Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից շրջափակումներից և Արցախի հետ կապված ռազմական հակամարտությունից:

 

Պետք է սպասենք և տեսնենք, թե Փաշինյանը ում կնշանակի արտաքին և պաշտպանության նախարարների գլխավոր պաշտոններում: Ինչպիսի՞ փոխզիջումներ կկատարվեն Փաշինյանի փոքրամասնության անդամների և խորհրդարանում ՀՀԿ մեծամասնության միջև ընտրական օրենսդրությունը փոփոխելու ժամանակ: Միայն դրանից հետո տեղի կունենան նոր խորհրդարանական ընտրություններ: Ենթադրվում է, որ նոր ընտրությունները արդար և պատշաճ կերպով կվերահսկվեն նոր կառավարության կողմից, մնում է միայն տեսնել, թե արդյոք Փաշինյանի կուսակցությունը և նրան աջակից կուսակցությունները մեծամասնություն կկազմեն նոր խորհրդարանում: Լավ նորություն է, որ այս բոլոր զարգացումները տեղի են ունենում Սահմանադրության համաձայն՝ նոր զարթոնք ապրած հայ հասարակության ճնշման ներքո:

 

Վերջապես, ամենակարևոր խնդիրն այն է, որ հազարավոր նորոգ լիազորված երիտասարդներ, որոնք մեծ ոգևորությամբ և զգացմունքներով փողոց  դուրս եկան պահանջելով ավելի ժողովրդավարական պետություն, չպետք է հիասթափվեն: Հայաստանը չի կարող թույլ տալ կորցնել իր երիտասարդությանը, որը երկրի ապագան է…

Յուրաքանչյուր ոք Հայաստանում և Սփյուռքում պետք է անի ամեն ինչ՝ Հայաստանում կայունության, խաղաղության և բարգավաճման ապահովման համար՝ նրա նոր ղեկավարությամբ:

Հարութ Սասունյան

«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

www.TheCaliforniaCourier.com

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի


Առնչվող նյութեր
1. Անընդունելին եւ ընդունելին՝ քարոզչական պատերազմին մէջ. Րաֆֆի Տուտագլեան
2. Խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններից առաջ՝ սահմանադրական փոփոխություններ եւ անցումային արդարադատության մարմիններ. ասել է Ն. Փաշինյանը հանրահավաքում
3. Նազարէթ Սրմաքեշ. Նիկոլ Փաշինեանի խաղաղ յեղափոխութեան 100 օրուայ առիթով
4. Օլեգ Եսայանին Մինսկում կփոխարինի պրոֆեսիոնալ դիվանագետ Արմեն Ղեւոնդյանը
5. Խաղողօրհնեք. Երկար դադարից հետո վերստին ղողանջեց Ախթալայի վանքի զանգը
6. Կառավարությունը ստեղծելու է բոլոր պայմանները, որպեսզի քաղաքացիները հարստանան ու հարստացնեն մեր երկիրը. շարունակվում է վարչապետի այցը Տավուշի մարզ
7. Մայիսից սկսած՝ ավելի շատ մարդ է գալիս Հայաստան, քան հեռանում. վարչապետը հանդիպել է Տավուշի մարզի բնակիչներին
8. Վարչապետության 100-րդ օրվա կապակցությամբ Նիկոլ Փաշինյանը օգոստոսի 17-ին հանրահավաք է հրավիրում
9. 100 տարի առաջ այս օրը գումարվել է անկախ Հայաստանի խորհրդարանի Առաջին նիստը
10. Նիկոլ Փաշինյանը և Սերջիո Մատարելլան կարևորել են տարածաշրջանում կայունության ամրապնդումը

Մեկնաբանություն

© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: