ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
25 փետրվարի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Արեւմտահայերէնը արդէն առանձին լեզուական կարգանիշ ունի

08 փետրվարի, 2018 | 15:45

Ուրախութեամբ կը յայտնենք, որ «Ուիքիմետիա Հայաստանե գիտակրթական հասարակական կազմակերպութեան եւ Գալուստ Կիւլպէնկեանհիմնարկութեան տարած ջանքերով, արեւմատահայերէնը օժտուեցաւ յատուկ ISO 639-3 լեզուական կարգանիշով։ SIL International-ը, որ ISO 639-3-ըգրանցող մարմինն է, 30 Յունուար 2018-ին որոշեց ստեղծել «hywե կարգանիշը արեւմտահայերէնի համար։


Գրական հայերէնի երկու ճիւղերը՝ արեւելահայերէնը եւ արեւմտահայերէնը, ժամանակակից հայերէնի երկու գրական տարբերակներն են, որոնքզարգացած են տարբեր ուղղութիւններով եւ կառուցուածքով, առանձին միջավայրերու մէջ եւ առանձին գրականութեամբ, զորս միշտ չէ, որկ’ընթերցուին կամ կը հասկցուին միւս ճիւղի անդամներուն կողմէ։ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութենէն ետք արեւելահայերէնը, միջինհայերէնն ու գրաբարը թէեւ առանձին լեզուական կարգանիշեր ստացան, բայց ոչ՝ արեւմտահայերէնը։
Արեւմտահայերէն լեզուով կը խօսուի, դպրոցներէն ներս կը դասաւանդուի, թերթեր լոյս կը տեսնեն, գիրքեր կը թարգմանուին եւ նոր գրականութիւն կըստեղծուի, հակառակ այդ բոլորին՝ 2010-ին, ԵՈՒՆԵՍՔՕ ն զայն ներառեց «Աշխարհի վտանգուած լեզուներու ելեկտրոնային քարտէսեէն ներս։ Լեզուինանկումը կանխելու նպատակով՝ Սփիւռքի եւ Հայաստանի մէջ, բազմաթիւ միջոցառումներ նախաձեռնուեցան․ անոնցմէ մէկը ելեկտրոնայինաղբիւներու՝ ներառեալ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի զարգացումն էր, ուր ներգրաւուեցան բազմաթիւ անհատներ եւ կազմակերպութիւններ։Արեւմտահայերէնը առանձին լեզուական կարգանիշ չունենալուն պատճառով, առցանց համակարգէն ներս, պարբերաբար խնդիրներ կը յառաջանան։Օրինակ, Արեւելահայերէն Ուիքիփետիայի էջին վրայ մէկ նիւթի մասին կը ստեղծուի երկու յօդուած մէկը՝ արեւելահայերէն, իսկ միւսը՝արեւմտահայերէն, այսինքն՝ առանձին կարգանիշ եւ առանձին հարթակ չունենալու պատճառով արեւմտահայերէն յօդուածները կը գտնուինարեւելահայերէն յօդուածներուն հետ միեւնոյն էջին վրայ՝ ընթերցողները շփոթի մատնելով արեւմտահայերէն յօդուածին գոյութեան մասին։Միաժամանակ, խնդիր կը յառաջնայ թուային արհեստագիտութեան կիրառման ժամանակ․ ուղղագրական ստուգիչի, ձայնային ճանաչման,թարգմանութեան եւ այլ ծրագիրներու միաժամանակ օգտագործումը երկու ճիւղերուն համար պարզապէս կարելի չէ։
«Ուիքիմետիա Հայաստանեն ու Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութիւնը երեք տարի առաջ նախաձեռնեցին առանձին լեզուական կարգանիշստանալու գործընթացին, երբ տարբեր ձեռնարկներու եւ գործունէութիւններու միջոցով սկսան տարածել ու աջակցիլ արեւմտահայերէնբովանդակութիւն ունեցող նիւթերուն ստեղծման, աջակցութեամբ՝ Հայաստանի եւ սփիւռքահայ համայնքներու արեւմտահայ անդամներուն։
Բացի «Ուիքիմետիա Հայաստանեէն եւ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութենէն, այս գործընթացին մէջ ներառուած են նաեւ Փարիզի ԱրեւելեանԼեզուներու եւ Քաղաքակրթութիւններու Ազգային Հիմնարկի Հայագիտական ամպիոնը, այլ գիտակրթական հաստատութիւններ եւ Սփիւռքի բազմաթիւհամայնքներու ներկայացուցիչներ, որոնք՝ 2016-ի ամրան, խնդրագրով մը դիմած են SIL International-ին։ Այս յաջողութիւնը միասնական ջանքերուարդիւնք է եւ պիտի նպաստէ Արեւմտահայերէն բովանդակութեամբ նիւթերու զարգացման, հասանելիութեան, եւ համացանցին վրայ անոնցտարածման։

Մեդիա անկյուն/ Վիքիմեդիա Հայաստան


Առնչվող նյութեր
1. «Վիքիմեդիա Հայաստան». Ուիքիփետիա դասընթացք-հաւաք՝ սփիւռքի կրթական հաստատութիւններու, մամուլի աշխատակիցներու եւ հետաքրքրուած անհատներու համար
2. «ԶԱՐՄԱՆԱԶԱՆ». Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան արեւմտահայերէնի զարգացման ծրագիրը
3. Արեւմտահայերէնով «Ուիքի ճամբար»ը Փորթուկալի մէջ. Օգոստոս 17էն մինչեւ Օգոստոս 26

Մեկնաբանություն

Վերջին լուրեր
1.Պատվո շքանշան Արտավազդ Փելեշյանին. 80-ամյա հոբելյանը օպերային թատրոնում
2.«Ավրորան»՝ ողջ աշխարհում
3.Էդվարդ Նալբանդյանն ու Ֆեդերիկա Մոգերինին ստորագրեցին Հայաստան – Եվրոպական միություն գործընկերության առաջահերթությունների իրագործման մասին փաստաթուղթը
4.Հայոց ցեղասպանության բացահայտ ճանաչումը Նիդերլանդների խորհրդարանի կողմից
5.Գասպար Կարապետեան.- Ազրպէյճանի` Ինթերփոլին իմ դէմ ներկայացուցած դիմումը անհեթեթ է
6.Երևանում նշվեց Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան օրը
7.Քրիստոֆեր Աթամյանին գրական մրցանակˋ «Վաշինգտոնյան բարձունքների բանաստեղծը» գրքի համար
8.Եվրոպայի խորհրդարանի 16 անդամներ հարց են ուղղել Ֆեդերիկա Մոգերինին. ի՞նչու ԵՄ պաշտոնյանները չեն այցելում Արցախ
9.Ամենապահանջված պարային հաստատության հաջողության հետքերով
10.Բաց նամակ Արսեն Արծրունու հարազատներից ՀՀ Արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանին
Դիտել բոլորը
Ամենաշատ դիտվածները
1.Նալբանդյանը շշպռեց մեջ ընկած Մամեդյարովին.-տեսանյութ
2.Սոպրանո Անուշ Հովհաննիսյանն անցել է BBC Քարդիֆի ՚՚Աշխարհի երգիչ՚՚ մրցույթի եզրափակիչ փուլ
3.Հայ օպերային երգիչները գրավում են Քովենթ Գարդենը. 40 օրում 13 ելույթ Լոնդոնում
4.Եվրոպայի երկու չեմպիոն Պրահայում. Մամիկոն Ղարիբյանի եւ Մանուել Պետրոսյանի պատվին երկու անգամ հնչեց Հայաստանի օրհներգը -լուսանկարներ
5.Հայաստանի տիկնիկային թատրոնը հաղթեց Պրահայի միջազգային փառատոնում
6.՚՚Հաց բերողին՚՚ ազատեցին Ֆրանսիայում անախորժություններից խուսափելու համար. ֆրանսահայերի բողոքի ցույց խորհրդավոր ընթրիքի ժամին
7.Հայ բժշկուհիները օդանավում փրկեցին չինուհու կյանքը
8.Չեխիայի խորհրդարանը ճանաչեց Հայերի ցեղասպանությունը
9.Հայ մտավորականների բաց նամակը ՀՀ ոստիկանապետին. Մենք ցանկանում ենք ապրել պետությունում, որտեղ անպատիժ չմնան հովանավորյալները
10.«Միկոյանն իրադրության պատանդն էր, ինչ-որ չափով՝ ստալինյան զոհ»
© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: