ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՆԿԱԽ ԱՄՍԱԳԻՐ
ՀՐԱՏԱՐԱԿՎՈՒՄ Է 1999թ. ՊՐԱՀԱՅՈՒՄ
21 նոյեմբերի, 2018
Կյանքը գնում է, ՕՐԵՐՆ են մնում     Život běží, DNY zůstávají.     Life passes, DAYS remain     Жизнь проходит, ДНИ остаются

Արեւմտահայերէնը արդէն առանձին լեզուական կարգանիշ ունի

08 փետրվարի, 2018 | 15:45

Ուրախութեամբ կը յայտնենք, որ «Ուիքիմետիա Հայաստանե գիտակրթական հասարակական կազմակերպութեան եւ Գալուստ Կիւլպէնկեանհիմնարկութեան տարած ջանքերով, արեւմատահայերէնը օժտուեցաւ յատուկ ISO 639-3 լեզուական կարգանիշով։ SIL International-ը, որ ISO 639-3-ըգրանցող մարմինն է, 30 Յունուար 2018-ին որոշեց ստեղծել «hywե կարգանիշը արեւմտահայերէնի համար։


Գրական հայերէնի երկու ճիւղերը՝ արեւելահայերէնը եւ արեւմտահայերէնը, ժամանակակից հայերէնի երկու գրական տարբերակներն են, որոնքզարգացած են տարբեր ուղղութիւններով եւ կառուցուածքով, առանձին միջավայրերու մէջ եւ առանձին գրականութեամբ, զորս միշտ չէ, որկ’ընթերցուին կամ կը հասկցուին միւս ճիւղի անդամներուն կողմէ։ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութենէն ետք արեւելահայերէնը, միջինհայերէնն ու գրաբարը թէեւ առանձին լեզուական կարգանիշեր ստացան, բայց ոչ՝ արեւմտահայերէնը։
Արեւմտահայերէն լեզուով կը խօսուի, դպրոցներէն ներս կը դասաւանդուի, թերթեր լոյս կը տեսնեն, գիրքեր կը թարգմանուին եւ նոր գրականութիւն կըստեղծուի, հակառակ այդ բոլորին՝ 2010-ին, ԵՈՒՆԵՍՔՕ ն զայն ներառեց «Աշխարհի վտանգուած լեզուներու ելեկտրոնային քարտէսեէն ներս։ Լեզուինանկումը կանխելու նպատակով՝ Սփիւռքի եւ Հայաստանի մէջ, բազմաթիւ միջոցառումներ նախաձեռնուեցան․ անոնցմէ մէկը ելեկտրոնայինաղբիւներու՝ ներառեալ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի զարգացումն էր, ուր ներգրաւուեցան բազմաթիւ անհատներ եւ կազմակերպութիւններ։Արեւմտահայերէնը առանձին լեզուական կարգանիշ չունենալուն պատճառով, առցանց համակարգէն ներս, պարբերաբար խնդիրներ կը յառաջանան։Օրինակ, Արեւելահայերէն Ուիքիփետիայի էջին վրայ մէկ նիւթի մասին կը ստեղծուի երկու յօդուած մէկը՝ արեւելահայերէն, իսկ միւսը՝արեւմտահայերէն, այսինքն՝ առանձին կարգանիշ եւ առանձին հարթակ չունենալու պատճառով արեւմտահայերէն յօդուածները կը գտնուինարեւելահայերէն յօդուածներուն հետ միեւնոյն էջին վրայ՝ ընթերցողները շփոթի մատնելով արեւմտահայերէն յօդուածին գոյութեան մասին։Միաժամանակ, խնդիր կը յառաջնայ թուային արհեստագիտութեան կիրառման ժամանակ․ ուղղագրական ստուգիչի, ձայնային ճանաչման,թարգմանութեան եւ այլ ծրագիրներու միաժամանակ օգտագործումը երկու ճիւղերուն համար պարզապէս կարելի չէ։
«Ուիքիմետիա Հայաստանեն ու Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութիւնը երեք տարի առաջ նախաձեռնեցին առանձին լեզուական կարգանիշստանալու գործընթացին, երբ տարբեր ձեռնարկներու եւ գործունէութիւններու միջոցով սկսան տարածել ու աջակցիլ արեւմտահայերէնբովանդակութիւն ունեցող նիւթերուն ստեղծման, աջակցութեամբ՝ Հայաստանի եւ սփիւռքահայ համայնքներու արեւմտահայ անդամներուն։
Բացի «Ուիքիմետիա Հայաստանեէն եւ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութենէն, այս գործընթացին մէջ ներառուած են նաեւ Փարիզի ԱրեւելեանԼեզուներու եւ Քաղաքակրթութիւններու Ազգային Հիմնարկի Հայագիտական ամպիոնը, այլ գիտակրթական հաստատութիւններ եւ Սփիւռքի բազմաթիւհամայնքներու ներկայացուցիչներ, որոնք՝ 2016-ի ամրան, խնդրագրով մը դիմած են SIL International-ին։ Այս յաջողութիւնը միասնական ջանքերուարդիւնք է եւ պիտի նպաստէ Արեւմտահայերէն բովանդակութեամբ նիւթերու զարգացման, հասանելիութեան, եւ համացանցին վրայ անոնցտարածման։

Մեդիա անկյուն/ Վիքիմեդիա Հայաստան


Առնչվող նյութեր
1. «Վիքիմեդիա Հայաստան». Ուիքիփետիա դասընթացք-հաւաք՝ սփիւռքի կրթական հաստատութիւններու, մամուլի աշխատակիցներու եւ հետաքրքրուած անհատներու համար
2. «ԶԱՐՄԱՆԱԶԱՆ». Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան արեւմտահայերէնի զարգացման ծրագիրը
3. Արեւմտահայերէնով «Ուիքի ճամբար»ը Փորթուկալի մէջ. Օգոստոս 17էն մինչեւ Օգոստոս 26

Մեկնաբանություն

© ORER.CZ 2003-2012, ORER.EU 2012-2018
Մեջբերումներ անելիս հղումը OՐԵՐԻՆ պարտադիր է:
Կայքի նյութերի մասնակի կամ ամբողջական հեռուստա-ռադիոընթերցումն առանց հղման արգելվում է: